Türkiye kütüphanelerde tarihi rekor kırdı

Türkiye kütüphane rekoru 2024 sonunda geldi. Üye 6,7 milyon, kullanıcı 38,7 milyon, kitap 25 milyon oldu. 2025’te üyelik 7,6 milyona, kitap 25,6 milyona çıktı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Beştepe Millet Kütüphanesi’nde düzenlenen Kütüphane 5.0 ve İnsan Merkezli Dijital Dönüşüm Uluslararası Konferansında Türkiye’nin kütüphaneler alanında kütüphane rekoru kırdığını açıkladı. Erdoğan, Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı halk kütüphanelerinde 2024 yılı sonunda üye sayısının 6,7 milyona, kullanıcı sayısının 38,7 milyona, kitap sayısının 25 milyona ulaştığını belirtti. Bu rakamların tüm zamanların en yüksek seviyeleri olduğunun altını çizdi.

Erdoğan, 2025 itibarıyla göstergelerin yükselmeye devam ettiğini ifade etti. Güncel üye sayısının 7,6 milyona, kitap sayısının 25,6 milyona çıktığını söyledi. Halihazırda dağıtımda olan 800 bin yeni kitabın yıl sonuna kadar envanteri 26,4 milyona taşıyacağını dile getirdi. 2026’ya kadar yeni kütüphanelerin hizmete alınacağını, toplam kullanım alanının 800 bin metrekareden 1 milyon metrekareye, oturma kapasitesinin ise 150 binden 200 binin üzerine çıkarılacağını kaydetti.

Kütüphanelerin eğitim ekosistemindeki rolüne değinen Erdoğan, okul öncesinden doktora sonrası düzeye kadar tüm kurumlarla iş birliği içinde çıtanın yükseltildiğini vurguladı. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, üniversiteler, vakıflar ve yerel yönetimlerle kütüphanecilik mirasının yaşatıldığını ve geliştirildiğini söyledi.

Millet Kütüphanesi rakamlarla öne çıktı

Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi’nin beş yıl önce hizmete açıldığını hatırlatan Erdoğan, kütüphanenin bugün 5 milyon 100 bini aşkın matbu eserle, dijitalleştirilmiş kaynaklarla birlikte 141 milyon 700 bin eseri barındırdığını paylaştı. Millet Kütüphanesinin dünyanın en büyük üçüncü kütüphanesi haline getirildiğini ifade etti.

Erdoğan, 300 milyonun üzerinde elektronik kaynağın araştırmacıların erişimine sunulduğunu belirtti. 112 ülkeden 135 farklı dilde eserin yer aldığı Dünya Kitaplığı ile 13 ana ve 233 alt veri tabanı sayesinde küresel erişimin sağlandığını söyledi. 125 bin metrekarelik alan, 5 bin kişilik oturma kapasitesi, toplantı ve seminer salonları, teknoloji sınıfları, otoparklar, yemek salonları ve kafeteryalarla kütüphanenin öğrencilere, akademisyenlere ve tüm vatandaşlara açık olduğunu dile getirdi.

Geçtiğimiz yıl yaklaşık 2 milyon ziyaretçi ağırladıklarını aktaran Erdoğan, bu yıl ekim ayı itibarıyla 8,5 milyon ziyaretçinin Millet Kütüphanesi’ni gezdiğini açıkladı. Özellikle lise ve üniversite öğrencilerinin yoğun ilgisine dikkat çekerek, kütüphanede okuyan ve sınavlara hazırlanan gençlere günde iki öğün çorba, 15 çeşit içecek ve kek ikram edildiğini, yılın ilk sekiz ayında 5 milyon 927 bin ücretsiz ikram yapıldığını belirtti.

Eğitim, atölye ve sergilerde artan hareketlilik

Millet Kütüphanesinde düzenlenen 1.894 eğitim ve bilim atölyesinde 17 bin 642 katılımcının ücretsiz eğitim aldığı bilgisi paylaşıldı. Son beş yılda 46 büyük sergiye ev sahipliği yapıldığı ifade edildi. Erdoğan, yürütülen çalışmalarda bakanlıklar, kurumlar ve kütüphanecilere teşekkür etti.

Rami Kütüphanesi’nin iki yıl önce hizmete açıldığı hatırlatılarak, sosyal donatılar, atölyeler ve kültür sanat etkinlikleriyle yaşayan ve üreten bir merkez haline geldiği belirtildi. Dünyanın en büyük yazma eser restorasyon laboratuvarı olarak tanımlanan Kitap Şifahanesinde bu yıl 40 bin eserin durum tespiti, 28 bin eserin temizliği ve 4 bin 446 eserin restorasyonu tamamlandı.

Türkiye’nin ilk gar, havalimanı ve alışveriş merkezi kütüphaneleri ile 0 3 yaş bebek, tarım, turizm ve müzik kütüphanelerinin hayata geçirildiği ifade edildi. İstanbul’da Atatürk Kültür Merkezinin yeniden ve daha güçlü şekilde inşa edildiği, önümüzdeki aylarda Haydarpaşa’da yeni bir kütüphanenin hizmete açılacağı bilgisi verildi. Ülkenin ilk hastane halk kütüphanesinin de eylül ayı sonunda hizmete girdiği belirtildi.

Dijitalleşme ve Kütüphane 5.0 vizyonu

Erdoğan, dijitalleşmede kaydedilen mesafeyi aktararak, Türkiye Yazma Eserler Kurumu koleksiyonundaki 457 bin eserin dijital nüshasının araştırmacıların erişimine açıldığını söyledi. Derleme ve kataloglama alanlarında rekorlar kaydedildiğini, 2024’te 107 bin 33 kitabın derlendiğini, Eylül 2025 itibarıyla 154 bin kataloglama faaliyeti gerçekleştirildiğini ifade etti.

Millî Dijital Kütüphane Projesi kapsamında Millî Kütüphanede verilen hizmetlerin sanal bir modellemeyle dijital ikizinin oluşturulduğu aktarıldı. Proje sayesinde üyelerin, Ankara’daki yerleşkeye ek olarak ülke genelindeki 69 halk kütüphanesinde kurulan erişim istasyonlarından 20 milyondan fazla kaynağa erişebildiği belirtildi.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, kütüphanelerin geleneksel bilgi sunum merkezlerinin ötesine taşındığını ve dijital üretim ile katılımcı öğrenmenin merkezine dönüştüğünü vurguladı. ANKOS’un üniversite kütüphaneleri arasında güçlü bir iş birliği kültürünün göstergesi olduğunu, ANKOS Link 2025’in bilginin dolaşımı ve üretimi açısından önem taşıdığını söyledi. Türkiye’deki üniversite ve araştırma kütüphanelerinin elektronik akademik kaynaklara erişiminin bu iş birliğiyle sağlandığını ifade etti.

Ersoy, Türkiye Yüzyılı vizyonunun bilgiyle güçlenen ve teknolojiyi insanın yararına kullanan bir toplum hedefini taşıdığını dile getirdi. Kütüphanelerin fikirlerin, üretimin ve yeniliğin buluşma noktası haline getirildiğini, bilgiye erişimin güvenilir, kapsayıcı ve sürdürülebilir kılındığını belirtti.

Akıllı kütüphaneler ve yaygın erişim

Ersoy, “Yapay Zekâ Temelli Akıllı Kütüphaneler Projesi”nin Rami Kütüphanesi ile Millî Kütüphanede testlerinin sürdüğünü, sistemin kullanıcıların arama davranışlarını analiz ederek kişiselleştirilmiş öneriler sunduğunu anlattı. Bu yaklaşımın bilgiye erişimi daha kolay ve kullanıcı dostu hale getirdiğini, vizyonun merkezine insanı yerleştirdiğini söyledi.

Kütüphanelerin havaalanı ve garlardan alışveriş merkezleri ile hastanelere kadar pek çok noktada hayatın içine taşındığını belirten Ersoy, etkinlikler ve atölyelerle kullanıcıların edilgenlikten çıkarılarak etken konuma getirildiğini ifade etti. Bakanlık, kütüphane hizmetlerini öncü ve özgün uygulamalarla çağın gereklerine uygun kaliteye ve teknolojik yeterliliğe ulaştırmayı hedefliyor.

Açıklamalarda, kütüphanelerde 2024 finalinde ulaşılan üye, kullanıcı ve kitap sayılarıyla rekor seviyelere çıkıldığı, 2025’te artışın sürdüğü ve 2026 hedeflerine yönelik kapasite planlamasının yapıldığı bildirildi. Millet Kütüphanesi ve Rami Kütüphanesi örnekleriyle sunulan rakamlar, dijitalleşme ve erişim odaklı dönüşümün kapsamını ortaya koydu.

Kaynak: Kültür ve Turizm Bakanlığı