AB Schengen bütçesi büyüyor

AB Schengen bütçesi 2028 2034 döneminde 15,4 milyar euroya çıkıyor. Teklif, sınır yönetimi ve vize politikasında esnek finansman ve ulusal planlarla uygulanacak.

AB Schengen bütçesi için 2028–2034 döneminde 15,4 milyar euro tahsis edilmesini öngören teklif, Schengen alanının işleyişi, Avrupa entegre sınır yönetimi ve ortak vize politikasına Birlik desteğini güncelliyor. Avrupa Parlamentosu Araştırma Servisi’nin Aralık 2025 tarihli brifingine göre, teklif üç eksende ilerliyor: Schengen çerçevesinin güçlendirilmesi, dış sınır yönetiminde etkinlik ve ortak vize politikasında uyum.

Komisyon, bu paketi sığınma, göç, uyum ve iç güvenlik destek teklifleriyle tamamlıyor. Böylece Schengen, sınır yönetimi, vize, sığınma ve iç güvenlik alanlarında Birlik eylemleri aynı çatı altında birbirini tamamlayacak.

Teklif, mevcut BMVI düzenlemesinin üzerine inşa ediliyor. BMVI’dan farklı olarak, Schengen çerçevesinin uygulanması ve geliştirilmesine özel bir hedef ekleniyor. Uygulama, üye ülkelerin hazırlayacağı Ulusal ve Bölgesel Ortaklık Planları (NRPP) üzerinden yürütülecek; bu da kaynakların öncelikler arasında esnek biçimde kaydırılmasına imkân tanıyacak.

Bütçe iki katına yaklaşıyor

Brifinge göre, önerilen 15,4 milyar euroluk zarf, mevcut çok yıllı mali çerçevede BMVI’ye başlangıçta ayrılan fonun neredeyse iki katı. AB’nin sınırlar, göç ve iç güvenlik alanlarına toplam finansmanı, 2025 fiyatlarıyla önceki döneme kıyasla yaklaşık yüzde 160 artış gösteriyor.

Yeni dönemde finansmanın uygulanış biçimi de değişiyor. Mevcut yapıda paylaşımlı yönetimde ulusal programlar ağırlık taşırken, önerilen modelde ev içi alanlardaki Birlik desteği NRPP’ler üzerinden işletilecek. Üye ülkelere tahsisler, NRPP Tüzüğü’ndeki metoda göre belirlenecek.

Ayrıca, göç, sınırlar ve iç güvenlik için kriz durumları ve sınır ötesi projelerde kullanılmak üzere 25,2 milyar euroluk bir AB Tesisi öngörülüyor. Bu kaynak, ulusal tahsislere ek olacak ve yıllık bütçe süreciyle belirlenecek.

Özel düzenlemeler ve gelir paylaşımı

Teklif, bazı spesifik hükümlere de yer veriyor. Litvanya’ya, kısa süreli vize işlem gelirlerinden mahrumiyet ve Kaliningrad’la özel transit şemasının ek maliyetleri için NRPP’si üzerinden 450 milyon euroya kadar destek sağlanması planlanıyor.

ETIAS (Seyahat Bilgi ve Yetkilendirme Sistemi) ücretlerinden üye devletlere pay aktarımı yapılarak, ulusal düzeyde işletme maliyetlerinin karşılanması hedefleniyor. Ayrıca, 2024/1351 sayılı düzenleme ile kurulan Yıllık Dayanışma Havuzu kapsamındaki mali katkıların bütçesel muamelesine ilişkin kurallar tanımlanıyor.

Parlamento şeffaflık ve denetim istiyor

Komisyon, NRPP merkezli yeni mimarinin bütçede sadelik ve esneklik sağlayacağını savunuyor. Ancak Parlamento, fonların Komisyon iş programlarıyla tahsisi ve transfer esnekliğinin artmasının şeffaflık ve demokratik denetim açısından soru işaretleri doğurduğunu vurguluyor.

Parlamento, 7 Mayıs 2025 tarihli kararında, uzun vadeli bütçede basitleştirme ve esnekliğin “hesap verilebilirlik ve denetim” pahasına olmaması gerektiğinin altını çizdi. Bütçe kalemlerinde yeterince ayrıntılı kırılım talep edildi ve onaysız aktarmalar için üst sınır önerildi. Siyasi grup liderleri, ulusal planların onayı ve değişikliğinde Parlamento’nun yetkisini artıracak düzenleme çağrısı yaptı.

Konsey süreci ve farklı görüşler

Konsey’de, yeni MFF teklifi uzman düzeyinde ve Genel İşler Konseyi’nde ele alınıyor. Dönem başkanlığının, Aralık 2025 Avrupa Konseyi öncesinde ilk “müzakere kutusu” taslağını ortaya koyması bekleniyor.

Sivil toplum kanadından bazı kurumlar, fon tasarımının sınır ve güvenliğe “aşırı ağırlık” verdiği, sığınma ve dâhil etme programlarının öncelik kaybedebileceği görüşünde. Buna karşılık Komisyon, krizlere hızlı yanıt verebilirlik ve esnekliğin yeni yapının temel kazanımı olduğunu belirtiyor.

Genel görünüm

Teklif, Schengen’in yönetişimi ve güvenliğini güçlendirmeyi, dış sınırlarda meşru geçişi kolaylaştırırken düzensiz göç ve sınır aşan suçlarla mücadeleyi desteklemeyi ve vize politikasında uyumu artırmayı hedefliyor. 2028–2034 döneminde önerilen AB Schengen bütçesi, hem mali büyüklüğü hem de esnek uygulama mimarisiyle dikkat çekiyor. Parlamento ve Konsey müzakereleri, şeffaflık ile esneklik dengesinin nasıl kurulacağını belirleyecek.

Detaylı bilgi için buraya tıklayınız

Kaynak: European Parliamentary Research Service (EPRS)