TUREB ve TÜRSAB örnek sözleşme polemiği

Turist Rehberleri Odaları Birliği (TUREB), 10 Ocak 2026’da Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) tarafından üyelerine yönelik yapılan açıklamadaki değerlendirmelere, mevzuat hükümleri çerçevesinde hazırlanmış hukuki cevap ve değerlendirmelerle yanıt verdi. Örnek sözleşme konusuna odaklanan metinde, yetki ve içerik başlıkları öne çıktı. TÜRSAB ise 19 Ocak 2026 tarihli duyurusuyla üyelerini bilgilendirerek sözleşme serbestisine vurgu yaptı.

TUREB, internet sitesinde paylaşılan Turist Rehberi–Seyahat Acentası Örnek Hizmet Sözleşmesi için “yetki aşımı” eleştirisini reddetti; TÜRSAB, “örnek” niteliğin bağlayıcı sunulamayacağını belirtti. Tartışmanın merkezinde örnek sözleşme kavramı, mevzuat atıfları ve uygulamadaki zorunlu unsurlar bulunuyor.

Yetki iddiası ve mevzuat atfı

TUREB, “sözleşme hazırlama yetkisi” başlığında Turist Rehberliği Meslek Yönetmeliği 19/4 hükmünü hatırlattı: “Sözleşme örnekleri TUREB tarafından hazırlanır ve resmî internet sitesinde ilan edilir.” Bu düzenlemeyle sözleşme örneğini hazırlama yetkisinin münhasıran TUREB’e ait olduğu, başka kurumların bu yetkiyi tartışmaya açmasının veya fiilen kullanmasının mümkün olmadığı ifade edildi. TUREB, anılan yönetmeliğin tüm gerçek ve tüzel kişiler bakımından bağlayıcı olduğunu belirtti.

TÜRSAB, her meslek örgütünün yalnızca kendi üyelerine öneride bulunabileceğini, “örnek sözleşme” adı taşıyan bir metnin “emredici ve bağlayıcı” nitelikte sunulmasının dil ve hukuk açısından çelişki doğuracağını bildirdi. Ayrıca, “örnek metin yayımlama yetkisinin münhasıran TUREB’de olduğu” biçimindeki ifadenin yanıltıcı olduğu ve kendi içinde çelişki barındırdığı değerlendirildi.

Mevzuata uygunluk ve zorunlu unsurlar

TUREB, “sözleşme içeriğinin eksik olduğu” yönündeki değerlendirmeyi kabul etmeyerek, Turist Rehberliği Meslek Kanunu, ilgili yönetmelik ve Türk Borçlar Kanunu uyarınca asgari ve esaslı unsurların sözleşmede yer aldığını belirtti. Yönetmelik 19/2 gereğince; rehberin ruhsatname ve oda sicil numaraları, acentanın unvanı-belge-vergi numarası, tebligat adresleri, turun çalışma dili ve güzergâhı, grup milliyeti ve turist sayısı, tur programı ile taban ücret tarifesine uygun toplam ücret, düzenleme tarihi, tarafların ıslak imzaları ile kamu yararına turlarda ilgili kurum bilgileri ve yetkili imzasının zorunlu olduğu aktarıldı. TUREB, örnek sözleşmenin bu unsurları eksiksiz içerdiğini bildirdi.

TÜRSAB, aynı zorunlu hususları maddeler hâlinde yeniden hatırlatarak, bu unsurların yer alması kaydıyla üyelerinin sözleşme serbestisi çerçevesinde turist rehberleriyle hizmet sözleşmesi akdedebileceğini açıkladı. Ayrıca sözleşmenin yazılı yapılmasına ve tur programına ilişkin talimatların yazılı verilmesine dikkat çekti.

Rehberin statüsü ve çalışma biçimi

TUREB, 6326 sayılı Turist Rehberliği Meslek Kanunu ve ilgili yönetmelik çerçevesinde rehberin hukuki statüsünü; turun, acenta tarafından yazılı tanımlanan ve tüketiciye satılan şekliyle yürütülmesinden sorumlu olduğu; program, güzergâh ve kapsamın acenta tarafından belirlendiği; rehberin bu çerçevenin dışında bağımsız tur organizasyonu yetkisi bulunmadığı şeklinde aktardı.

TÜRSAB, rehberlerin yalnızca serbest meslek şeklinde değil, 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında “iş sözleşmesi” ile de çalıştırılabileceğini, “tek tip sözleşme”nin iş hukukunun dinamiklerini ve tarafların özel şartlarını yok sayamayacağını belirtti.

Vergi bilgileri ve serbest meslek makbuzu

TUREB, sözleşmede rehberin vergi kimlik numarası ve serbest meslek makbuzuna ilişkin hükümlerin yer almamasının eksiklik olduğu değerlendirmesini reddetti. Kanun ve Yönetmelik’te bu bilgilerin sözleşmede bulunacağına dair hüküm yer almadığı; makbuz düzenlemenin vergi mevzuatının konusu olduğu ve vergisel yükümlülüklerin sözleşme ile değil kanunla doğduğu ifade edildi.

TÜRSAB, uygulamada vergi kimlik numarasının bankacılık işlemlerinde dahi kullanıldığını anımsatarak; rehberin serbest meslek makbuzu sahibi olup olmadığının kontrolü, makbuzun düzenlenip onaylı suretinin acentaya teslimi, rehberin vergi dairesi ve vergi kimlik numarası bilgilerinin sözleşmede yazılması yönünde tavsiye paylaştı.

TUREB, sonuçta; örnek sözleşmenin yetki ve içerik yönünden hukuka uygun olduğunu, TÜRSAB açıklamasındaki değerlendirmelerin mevzuatla örtüşmediğini belirtti. TÜRSAB ise üyelerinin kanunun emredici hükümlerine uygun olmak kaydıyla sözleşme serbestisi içinde rehberlerle sözleşme yapma hakkını vurguladı ve vergisel-idari süreçlere ilişkin dikkat çağrısı yaptı. Her iki metin de kamuoyunu ve üyeleri mevzuat hükümleri çerçevesinde bilgilendirme amacı taşıyor.

Kaynak: TUREB