Avrupa’da iltica başvuruları azalıyor

Avrupa Komisyonu’nun Ortak Araştırma Merkezi, 2025 yılına ait Avrupa Göç Atlası’nı yayımladı. Rapor, küresel göç eğilimlerini ayrıntılı biçimde ortaya koyarken, AB’de ilk kez yapılan iltica başvurularında belirgin bir düşüş yaşandığını gösterdi. Atlas, politika yapıcılar, paydaşlar ve kamuoyu için kapsamlı bir referans niteliği taşıyor.

Küresel göçte artış, AB’de yavaşlama

2025 Göç Atlası’na göre, 2024 ortasında dünya genelinde uluslararası göçmen sayısı 304 milyona ulaştı. Bu oran, yüzyılın başından bu yana dünya nüfusundaki artış hızını aşarak yüzde 75’lik bir büyüme kaydetti.

Son yirmi yılda mülteci sayısında da dramatik bir artış gözlendi. 2012 ortasında 15,3 milyon olan küresel mülteci sayısı, 2025 ortasında 42,5 milyonu aştı. Bu mültecilerin yaklaşık yüzde 18’i Avrupa Birliği ülkelerinde bulunuyor. Toplam 7,7 milyon kişinin yer aldığı bu grubun 4,4 milyonunu Ukrayna’dan yerinden edilenler oluşturuyor.

Afrika’da 9,2 milyon, Asya’da ise 15 milyon kişi yerinden edilmiş durumda. Ancak, son beş yılda en hızlı artış AB’de kaydedildi. Avrupa’da mülteci sayısı yüzde 200 artarken, Amerika’da bu oran yüzde 54, Afrika ve Asya’da ise yaklaşık yüzde 30 seviyesinde kaldı.

AB ülkelerinde ikamet izinlerinde azalma

2024 yılında AB üyesi ülkeler tarafından verilen yeni oturma izinlerinin sayısı, bir önceki yıla göre düşüş gösterdi. 2023’te 3,8 milyon olan yeni izin sayısı, 2024’te 3,5 milyona geriledi. Bu durum, COVID-19 salgını dışında son on yılda ilk kez artış trendinin kesintiye uğradığını gösteriyor.

Yeni oturma izinlerinin yaklaşık yüzde 60’ı çalışma ve aile birleşimi nedenleriyle verildi. İspanya, Almanya ve Polonya, toplam 1,6 milyon izinle AB dışı vatandaşlara verilen ilk oturma izinlerinin neredeyse yarısını oluşturdu. Kişi başına düşen oran açısından ise Malta ve Kıbrıs öne çıktı. Malta bin kişi başına 52, Kıbrıs ise 42 yeni izin verirken, AB ortalaması sekiz olarak kaydedildi.

İltica başvurularında gerileme

AB genelinde ilk kez yapılan iltica başvuruları 2024’te yüzde 13 azaldı. 2023’te bir milyonu aşan başvuru sayısı, 2024’te yaklaşık 913 bine düştü. Bu eğilim 2025’in ilk sekiz ayında da sürdü. Aynı dönemde 2024’te 613 bin olan başvuru sayısı, 2025’te 449 bine geriledi.

Uzmanlar, bu düşüşün, AB’nin göç yönetimi politikalarında alınan tedbirlerle bağlantılı olabileceğine işaret ediyor. Ancak küresel ölçekte artan zorunlu yerinden edilmeler, Avrupa üzerindeki göç baskısının süreceğini gösteriyor.

Çatışmalar ve zorunlu yerinden edilme

Son 15 yılda çatışma ve şiddet nedeniyle zorunlu yerinden edilen insanların sayısı hızla arttı. Birleşmiş Milletler verilerine göre, 2024 sonunda uluslararası koruma ihtiyacında olan kişi sayısı 51 milyonu aştı. Aynı yıl, dünya genelindeki silahlı çatışma sayısı 180’i geçti.

Myanmar, Filistin, Suriye, Sudan, Ukrayna ve Venezuela gibi bölgelerdeki kitlesel yerinden edilmeler farklı boyutlar taşıyor. Atlas, bu durumların dinamiklerinin daha iyi anlaşılmasının, erken uyarı ve hazırlık sistemleri açısından kritik olduğunu vurguluyor.

Avrupa Göç Atlası, küresel insani krizlerin göç hareketlerini nasıl şekillendirdiğini açık biçimde ortaya koyuyor. AB’de iltica başvurularının azalması geçici bir duraklama olarak görülürken, dünya genelinde artan çatışmalar, uzun vadede göç baskısının devam edeceğini gösteriyor.

Kaynak: Avrupa Göç Atlası