Faki Teyran Medresesi restorasyon talebi Mecliste

Şırnak’ın Güçlükonak ilçesinde bulunan Faki Teyran Medresesi’nin mevcut durumu ve restorasyon ihtiyacı Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşındı. Faki Teyran Medresesi ile ilgili tahribat iddiaları ve koruma sürecine ilişkin sorular, Kültür ve Turizm Bakanlığı’na yazılı önergeyle iletildi.

DEM Parti Şırnak Milletvekili Nevroz Uysal Aslan tarafından sunulan önerge, yapının bakımsızlık ve doğal etkenler nedeniyle ciddi zarar gördüğü iddialarına odaklanıyor. Önergede, söz konusu yapının yok olma riskiyle karşı karşıya olduğu yönündeki haberlerin kamuoyunda endişe yarattığı ifade ediliyor.

Tarihsel ve kültürel önemi vurgulandı

Önergede, Faki Teyran’ın klasik Kürt edebiyatı ve medrese geleneği açısından önemli bir isim olduğuna dikkat çekiliyor. Asıl adı Muhammed olan Faki Teyran’ın Hakkâri yöresinde doğduğu, Eruh ve Cizre medreselerinde eğitim aldığı ve Kürtçe edebiyat alanında kalıcı eserler bıraktığı belirtiliyor.

Özellikle Şexe Sen’an ve çeşitli şiirleriyle sonraki kuşaklar üzerinde etkili olduğu ifade edilen Faki Teyran’ın, yalnızca bir şair değil aynı zamanda bölgenin kültürel ve düşünsel hafızasında önemli bir figür olduğu aktarılıyor. Bu bağlamda, onun adıyla anılan medrese yapısının somut kültürel miras açısından özel bir değer taşıdığı vurgulanıyor.

Yapının durumu ve tahribat iddiaları

Şırnak’ın Güçlükonak ilçesine bağlı Damlarca Köyü sınırları içerisinde bulunan yapı, halk arasında Faki Teyran Medresesi olarak biliniyor. Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı yayımlanan araştırmalarda ise yapının “Fakî Teyran Camii” olarak geçtiği ve aynı zamanda kültür varlıkları arasında yer aldığı ifade ediliyor.

Ancak son dönemde basına yansıyan haberlerde, yapının bakımsızlık ve ilgisizlik nedeniyle ciddi biçimde tahrip olduğu belirtiliyor. Doğal etkenlerin de etkisiyle yapının yıprandığı ve korunmadığı yönündeki iddiaların kamuoyunda dikkat çektiği aktarılıyor.

Bakanlığa yöneltilen kapsamlı sorular

Önergede, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un yanıtlaması talebiyle çok sayıda soru yer aldı. İlk olarak yapının Bakanlık kayıtlarında hangi statüde bulunduğu, tescilli olup olmadığı ve koruma derecesinin ne olduğu soruldu.

Ayrıca yapı hakkında bugüne kadar herhangi bir tespit, rölöve, restitüsyon veya restorasyon projesi hazırlanıp hazırlanmadığı da gündeme getirildi. Teknik inceleme ve hasar analizine ilişkin çalışmaların olup olmadığı da açıklığa kavuşturulması istenen başlıklar arasında yer aldı.

Bununla birlikte, basına yansıyan tahribat iddiaları sonrası yerinde inceleme yapılıp yapılmadığı ve varsa bu incelemelerin sonuçları da sorular arasında yer aldı.

Bütçe ve koruma planları mercek altında

Önergede dikkat çeken bir diğer başlık ise bütçe ve uygulama süreçleri oldu. 2024, 2025 ve 2026 yıllarında yapının korunması için herhangi bir ödenek, ihale ya da proje planlanıp planlanmadığı soruldu.

Ayrıca Faki Teyran Medresesi için bir restorasyon takvimi bulunup bulunmadığı ve çalışmaların ne zaman başlayıp tamamlanacağının belirlenip belirlenmediği de gündeme getirildi.

Kültürel mirasın yalnızca fiziksel olarak değil, aynı zamanda kültürel hafıza mekânı olarak yaşatılması gerektiğine dikkat çekilen önergede; tanıtım, kültür rotası, müzeleme ve ziyaretçi altyapısı gibi çalışmaların planlanıp planlanmadığı da soruldu.

Acil önlem ve iş birliği soruları

Önergede, mevcut tahribatın geri dönülemez sonuçlar doğurmaması için acil koruma tedbirlerinin alınıp alınmayacağı da gündeme taşındı. Bu kapsamda, alınması planlanan önlemler ve uygulanacak yöntemler hakkında bilgi talep edildi.

Ayrıca Bakanlığın, Şırnak Valiliği, belediyeler, üniversiteler ve yerel paydaşlarla ortak bir çalışma yürütüp yürütmeyeceği de sorular arasında yer aldı.

Faki Teyran Medresesi’nin durumu, kültürel mirasın korunmasına yönelik uygulamaların yeniden tartışılmasına neden oldu. Meclis’e sunulan önergeyle birlikte, yapının mevcut durumu ve geleceğine ilişkin süreçler kamuoyunun gündemine taşındı.

Bakanlıktan gelecek yanıtların, hem bu yapı hem de benzer kültür varlıklarının korunmasına yönelik politikalar açısından belirleyici olması bekleniyor.

Kaynak: TBMM