Antik İskenderiye Feneri denizden yeniden gün yüzüne çıkıyor

PHAROS projesi kapsamında Antik İskenderiye Feneri’ne ait 22 dev taş blok denizden çıkarıldı ve 3D taramayla dijital rekonstrüksiyona hazırlanıyor.

Antik İskenderiye Feneri, PHAROS projesi kapsamında yeniden gündeme geliyor. PHAROS projesinin bir parçası olarak, Akdeniz’in deniz tabanından çıkarılan 22 adet Antik İskenderiye Feneri taş bloğu, dijital rekonstrüksiyon çalışmaları için büyük önem taşıyor. Bu çalışmalar sayesinde yapı, sanal ortamda yeniden canlandırılacak.

PHAROS projesi, Fransa Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi (CNRS)’nden arkeolog ve mimar Isabelle Hairy liderliğinde yürütülüyor. Mısır’daki Centre d’Études Alexandrines (CEAlex) ile birlikte yürütülen bu girişim, Mısır Turizm ve Antikalar Bakanlığı tarafından destekleniyor. Dijital rekonstrüksiyon çalışmaları, Dassault Systèmes Vakfı sponsorluğunda gerçekleştiriliyor.

Projede, devasa giriş kapısı taşları, taban slab’ları ve daha önce kayıt altına alınmamış bir pylon’un parçaları gün yüzüne çıkarıldı. Kapı taşı, Mısır stiline ait detaylarla birlikte Yunan inşa tekniklerini barındırıyor; bu da Hellenistik İskenderiye’nin çok kültürlü yapısını gözler önüne seriyor.

Çıkarılan her taş blok, 80 tona kadar ağırlığa sahip. Bu bloklar detaylı fotogrametri yöntemiyle taranacak. Ardından gönüllü mühendisler, bu blokları dijital ortamda yeniden konumlandırarak sanal bir İkizini (digital twin) oluşturacak. Böylece Antik İskenderiye Feneri, orijinal görkemine kavuşacak.

Antik İskenderiye Feneri ya da Pharos, M.Ö. 3. yüzyılda Ptolemaios I Soter döneminde inşa edildi. Mimar Sostratus of Knidos tarafından yapılan yapı, Pharos adası üzerinde yer alıyordu ve 100 metreden fazla yüksekliğiyle 1.600 yıl boyunca dünyanın en yüksek insan yapısı unvanını taşıdı. 1303 yılındaki deprem sonrası işlevini yitirdi ve 1477’de Sultan Ka’it Bay’ın buraya inşa ettiği kalede taşları tekrar kullanıldı.

1968 yılında deniz yüzeyine çıkan kalıntılar 1994’te Jean‑Yves Empereur liderliğinde sistematik olarak incelenmeye başlandı. O zamandan bu yana 3.300’den fazla obje belgelendi ve 100’ün üzerinde yapı elemanı dijital olarak tarandı.

PHAROS’un güncel adımlarına ilişkin olarak, France Télévisions’a konuşan belgesel yapımcısı Laurence Thiriat, bu operasyonu “zamanın kaybettiği bir anıtı geri getirmeye yönelik olağanüstü adım” olarak tanımladı. GEDEON yapımı 90 dakikalık belgesel, 2025 yılında yayınlanacak.

Dijital rekonstrüksiyon, tarihçiler, arkeologlar, numismatistler ve mimarlardan oluşan çok disiplinli bir ekip tarafından destekleniyor. Antik yazıtlar, paralar ve görsel kaynaklar titizlikle incelenerek eksik parçaların doldurulması hedefleniyor. Bu sayede, taş yığınları, kaya ocağı ve erozyon gibi faktörlerin neden olduğu bilgi boşlukları giderilecek.

Kaynak: Dış Haberler