İlk Türk astronotun uzay yolculuğu meclis gündeminde

İlk Türk astronotun uzay yolculuğuna ilişkin yazılı soru önergesi, harcamalar, ekipman üretimi ve bilimsel verilerin paylaşım kriterlerini gündeme taşıdı.

İlk Türk astronot için yazılı soru önergesi

Uşak Milletvekili Ali Karaoba, ilk Türk astronotun uzay yolculuğuna ilişkin Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır’ın yanıtlaması istemiyle TBMM’ye yazılı soru önergesi sundu. Karaoba, kamu kaynaklarından yapılan harcamaların tutarı, Türkiye Uzay Ajansı’nın katkıları ve elde edilen bilimsel verilerin paylaşım haklarına dair sorular yöneltti.

Yanıtsız kalan önceki önerge vurgusu

Milletvekili Karaoba, 18 Ocak 2024’te verdiği ve 18 ay boyunca yanıtlanmayan bir önceki önergesine atıfta bulundu. Anayasa gereği soru önergelerinin 15 gün içinde yanıtlanması gerektiğini hatırlatan Karaoba, bu sürelere uyulmadığını belirtti.

Türkiye’nin uzay hedefleri ve bütçe detayı

Karaoba, Türkiye Uzay Ajansı’nın (TUA) 2018 yılında kurulduğunu ve 2024 yılı bütçesinden 281 milyon 957 bin TL ödenek ayrıldığını aktardı. Bu tutarın yaklaşık 10 milyon ABD dolarına denk geldiğini, personel giderleri dahil birçok kalemi kapsadığını belirtti.

Uluslararası örnekler ve özel sektör rolü

Önergede, ABD, Çin, Rusya ve Avrupa ülkelerinin yanı sıra Brezilya, Arjantin, Küba ve BAE gibi ülkelerin de uzaya insan gönderen ülkeler arasında yer aldığı hatırlatıldı. Ayrıca Axiom Space gibi özel şirketlerin de uzay yolculuğu hizmeti sunduğu, Türkiye’nin bu hizmet için hangi kriterlerle seçim yaptığı soruldu.

Alper Gezeravcı’nın misyonu ve maliyet soruları

Karaoba, Türk astronot Alper Gezeravcı’nın uzay yolculuğu için ABD’li şirkete ödenen miktarı ve bu yolculukta TUA tarafından üretilmiş ekipman olup olmadığını sordu. Ayrıca, Axiom Space’in koltuk başına 55 milyon dolar olarak açıkladığı maliyetin Türkiye tarafından ödenip ödenmediğini netleştirilmesini talep etti.

13 deneyin sonucu ve veri paylaşımı

Yolculuk kapsamında yapılacağı belirtilen 13 deneyin sonuçlarının, Türkiye’ye sağlayacağı faydaların ve elde edilen bilimsel verilerin yasal hak sahibinin hangi ülke veya şirket olduğu da önerge kapsamındaki sorular arasında yer aldı.

Türkiye’nin katkısı ve gelecek planları

Milletvekili Karaoba, TUA’nın bugüne kadar uluslararası uzay çalışmalarına ekipman, katma değer veya bilgi sağlayıp sağlamadığını, sağladıysa bunun ne olduğunu sordu. Ayrıca Türkiye’nin kendi imkanlarıyla uzay seyahati gerçekleştireceği tarih ve planlama olup olmadığını gündeme getirdi.

Performans ölçütleri ve kaynak dağılımı

Önerge, TUA’nın belirlediği performans ölçütleri, bu ölçütler çerçevesinde sonuçlardan sonra izlenecek yöntemler ve kaynak dağılımlarının nasıl yapıldığına ilişkin ayrıntılı bilgi talep ediyor.

Kaynak: TBMM