STK’lar ekoturizmde: sürdürülebilirlik mi, neo-sömürgecilik mi?

STK’ların ekoturizmdeki etkisi araştırıldı. Etiyopya örneği, sürdürülebilir kalkınma ile neo-sömürgecilik tartışmasına yeni bir boyut kazandırıyor.

STK’lar ekoturizmde önemli bir aktör haline geldi. Ekoturizmin ekonomik kalkınma, çevresel koruma ve sosyo-kültürel canlanma arasındaki dengeyi sağlama potansiyeli nedeniyle sürece dahil oldular. Ancak, bazı eleştirmenlere göre STK’lar ekoturizm aracılığıyla neo-sömürgeciliği besliyor. Etiyopya’da yürütülen araştırma, STK’ların gerçekten sürdürülebilirlik mi yoksa neo-sömürgecilik mi temsil ettiğini sorguluyor.

Ekoturizm ve neo-sömürgecilik tartışması

Ekoturizm, doğal alanlara sorumlu ziyaretler olarak tanımlanıyor ve çevre koruma ile yerel refahı artırmayı hedefliyor. Ancak kökenlerinin Batı’nın korumacı anlayışına dayanması, evrensel uygulanabilirliğini tartışmalı kılıyor. Neo-sömürgecilik eleştirileri, doğa ve kültürün özelleştirilmesiyle yerel halkın marjinalleştirilmesi üzerinden gündeme geliyor.

STK’ların rolü ve eleştiriler

STK’lar gelişmekte olan ülkelerde finansal destek, kapasite geliştirme, farkındalık yaratma ve planlama gibi görevler üstleniyor. Buna rağmen, özellikle dış finansmanla desteklenenler neo-sömürgeci gündemlerle suçlanıyor. Bazı ülkelerde “yabancı ajan” olarak sınıflandırılmaları da tartışmayı körüklüyor.

Etiyopya örneği: sömürge geçmişi olmayan bir ülke

Araştırma, sömürge deneyimi yaşamamış Etiyopya’da gerçekleştirildi. Güney Etiyopya’da yapılan görüşmeler, STK’ların ekoturizmdeki etkilerini ortaya koydu. Bulgulara göre STK’lar çoğu zaman sürdürülebilir kalkınmayı desteklerken, yönetim zafiyetleri nedeniyle neo-sömürgeci algılar da oluşabiliyor.

STK değerleri ve uygulamaları

STK’lar çevresel ve kültürel sorumluluk, topluluk katılımı ve gelir paylaşımı gibi ilkelere vurgu yapıyor. Örneğin, Konso bölgesinde yürütülen projeler, gelirlerin %80’inin yerel halka aktarılmasını öngörüyordu. Ancak hükümet müdahaleleri nedeniyle bu uygulamalar uzun ömürlü olamadı.

İşbirliği eksikliği ve iletişim sorunları

Araştırma, STK’lar ile hükümetler arasındaki işbirliği eksikliğine dikkat çekiyor. Yerel topluluklarla iletişim zorlukları, düşük okuryazarlık oranları ve kültürel farklılıklar nedeniyle güven inşa edilemediği belirtiliyor. Bu durum, STK katkılarının sınırlı kalmasına yol açıyor.

STK katkıları ve başarı örnekleri

Güney Etiyopya’da faaliyet gösteren sekiz uluslararası ve bir yerel STK, altyapı geliştirme, kapasite artırma ve çevre koruma projelerine destek verdi. UNWTO’nun Konso’daki projeleri sayesinde turist sayısı kısa sürede %100’den fazla arttı. USAID destekli projeler ise 40 binden fazla kişiye ek gelir sağladı.

Karşılaşılan engeller

STK’lar, Etiyopya’daki kısıtlayıcı yasalar, hükümetin güvensiz tutumu, finansal istikrarsızlık ve yolsuzluk gibi ciddi sorunlarla karşı karşıya kaldı. 2009’da yürürlüğe giren Sivil Toplum Kuruluşları Yasası, STK’ların insan hakları ve yönetişim konularında faaliyet göstermesini yasakladı.

Neo-sömürgecilik iddialarına yanıt

Araştırma, Güney Etiyopya’da STK’ların neo-sömürgecilik aracı olduğuna dair güçlü bir bulguya rastlamadı. Aksine, STK’lar altyapı yatırımları, çevre koruma ve topluluk katılımı alanlarında olumlu katkılar sundu.

Çözüm önerileri

Araştırmacılar, STK’ların daha etkin çalışabilmesi için hükümetle işbirliğinin güçlendirilmesini, yerel bilgiyle bütünleşmelerini ve projeler için net çıkış stratejileri geliştirmelerini öneriyor. Ayrıca, 2009’daki kısıtlayıcı yasanın esnetilmesi gerektiği vurgulanıyor.

Gelecek araştırmalar

Sonuçlar, STK’ların sürdürülebilir ekoturizmde önemli bir aktör olabileceğini gösteriyor. Neo-sömürgecilik iddiaları ise daha çok hükümet zafiyetleri ve yönetim eksikliklerinden kaynaklanıyor. Gelecek çalışmaların, yerel toplumların STK’lara duyduğu güvensizliğin nedenlerini incelemesi gerektiği belirtiliyor.

Kaynak: Sol International Hospitality Management