Kültür ve turizm kurumlarında bütçe ve personel

Selçuk Özdağ, Kültür ve Turizm Bakanı’na Devlet Opera ve Balesi ile Devlet Tiyatroları’nın 2020–2025 dönemi bütçe ve personel verilerini sordu; şeffaf açıklama talep etti.

Muğla Milletvekili Doç. Dr. Selçuk Özdağ, 21 Ağustos 2025 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na sunduğu iki ayrı yazılı soru önergesiyle Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’dan, Devlet Opera ve Balesi (DOB) ile Devlet Tiyatroları (DT) hakkında bütçe, personel ve faaliyet verilerinin kamuoyuyla paylaşılmasını talep etti. Her iki önergenin de son durumu “15 günlük cevaplanma süresi devam ediyor” şeklinde kayda geçti.

Devlet Opera ve Balesi için bütçe ve personel soruları

Özdağ, Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü’nün Türkiye’de sahne sanatlarının en önemli temsil kurumlarından biri olduğuna dikkat çekerek, kamuoyuna yansıyan mali yapı, personel politikaları ve sanat üretimindeki verimliliğe ilişkin iddialar nedeniyle ayrıntılı bilgi talep etti. Opera ve bale gibi yüksek emek ve maliyet gerektiren sanat dallarında kamu kaynaklarının etkin, verimli ve adil kullanımının önemini vurguladı. Bu kapsamda Genel Müdürlük bütçesi, personel yapısı ve sahneleme faaliyetlerine dair verilerin şeffaf biçimde açıklanmasını istedi.

Özdağ’ın DOB’a ilişkin soruları şu başlıklarda toplandı: Fiilen sahneye çıkmadan uzun yıllar maaş aldığı tespit edilen personel olup olmadığı; bu kişilerin sayısı ve isimleri; kurum bünyesinde toplam personel sayısı; kadrolu ve sözleşmeli dağılımı; kadroda olup yurt dışında ikamet edenler ve bunların görev-çalışma düzeni; 2020–2025 arasında yıllara göre opera, bale ve konser gösterim sayıları; aynı dönemin yıllık seyirci ortalaması; 2020–2025 yılları için yıllık bütçeler ile bu bütçelerin sanatsal faaliyetler, personel ve idari giderlere ayrılan payları; bütçenin kalem kalem (personel maaşları, harcırah, turne, yolluk, idari masraf, yapım ve sahneleme giderleri) dağılımı; 2020–2025 arasında yurt dışında düzenlenen turne ve festivaller için harcanan toplam bütçe.

Devlet Tiyatroları’nda işleyişe dair iddialar ve şeffaflık talebi

Özdağ’ın ikinci önergesi Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü’ne yönelik oldu. Kurumun kültürel gelişim, sanatın yaygınlaştırılması ve tiyatro sanatının gelecek nesillere aktarılmasındaki rolüne işaret eden Özdağ, kamuoyuna yansıyan işleyiş, mali disiplin ve personel yapısı hakkındaki iddialar nedeniyle ciddi soru işaretleri oluştuğunu belirtti. Eski Genel Müdür Nejat Birecik’in kamuoyuna yansıyan açıklamalarında, 21 yıldır çalışmayan bir oyuncunun kadroda yer aldığı ve buna rağmen düzenli maaş aldığı yönündeki ifadelerin “kamu vicdanını yaraladığına” atıf yaptı. Benzer durumların “tekil vaka ile sınırlı olmayabileceğine” ilişkin iddialar karşısında, liyakat ve denetimin sağlıklı işleyip işlemediğinin aydınlatılması talep edildi.

Bu çerçevede DT için yöneltilen sorular şu alanları kapsadı: 21 yıldır çalışmadığı iddia edilen oyuncunun kimliği ve benzer durumda başka personel olup olmadığı; fiilen görev yapmadığı halde maaş aldığı tespit edilenlerin toplamda ne kadar ödeme aldığı ve geri tahsilat yapılıp yapılmadığı; kurumda toplam personel sayısı; sözleşmeli ve kadrolu dağılımı; kadroda görünüp fiilen yurt dışında ikamet edenlerin sayısı ve statüleri; 2020–2025 arasında yıllara göre sahnelenen oyun sayıları ile yıllık seyirci ortalamaları; 2020–2025 yıllarındaki yıllık bütçe tutarları ve sanatsal üretim-sahnelemelere ayrılan pay; 2023–2025 yılları için bütçenin personel maaşları, harcırahlar, yolluklar, turne giderleri, idari masraflar ve sanatsal faaliyetler şeklinde kalem kalem dağılımı; son 5 yılda fiilen çalışmadığı halde maaş aldığı tespit edilen kişiler hakkında yapılan idari ve hukuki işlemler; oluşan kamu zararı hesaplaması ile tahsil yöntemleri.

Anayasal ve idari çerçeveye uygun cevap beklentisi

Her iki önerge de Anayasa’nın 98’inci maddesi ve TBMM İçtüzüğü’nün 96’ncı maddesi uyarınca yazılı yanıt talebiyle sunuldu. Özdağ, sahne sanatlarında kamu kaynaklarının tahsisi ve kullanımının şeffaflaşmasının kamuoyu denetimi ve hesap verebilirlik açısından önemini vurguladı. Önergeler, 2020–2025 dönemine odaklanan kapsamlı veri talebiyle bütçe, personel ve faaliyetlerin kalem kalem açıklanmasını amaçlıyor.

Turizmle kesişen başlıklar

Özdağ’ın talepleri, sahne sanatları kurumlarının turne, festival ve seyirci verilerinin açıklanmasını da içeriyor. Bu veriler, şehirlerin kültür-sanat takvimi, ziyaretçi profili ve etkinlik ekonomisiyle kesişen alanlarda turizmle ilişkili göstergelerin görünür olmasına imkân tanıyan bir çerçeve sunuyor. Önergelerin yanıtlanması durumunda, turne ve yurt dışı festivaller için harcamalar ile gösteri ve seyirci istatistikleri kamuoyunca takip edilebilecek.

Kaynak: TBMM