AB Belem’de temiz dönüşümü hızlandıracak

AB COP30 için Belém’de Paris Anlaşması uygulamasını ilerletmeyi, küresel temiz dönüşümü hızlandırmayı ve 2050 iklim nötrlüğü yolunda somut sonuçlar üretmeyi hedefliyor.

Avrupa Birliği, 10 21 Kasım tarihleri arasında Brezilya’nın Belém kentinde yapılacak COP30’da iklim eylemine bağlılığını yineleyecek. AB COP30 gündeminde temiz, adil ve dayanıklı küresel dönüşümün hızlandırılması, Paris Anlaşması uygulamasında ilerleme ve kimsenin geride bırakılmaması yer alıyor. AB, uygun fiyatlı temiz enerjiye erişim, istihdam yaratma ve rekabet gücünü artırma hedefleriyle sahaya çıkıyor.

Birlik, bu zirveyi Paris Anlaşması hedeflerine ulaşmak için çalışmaları yoğunlaştıran kritik bir an olarak tanımlıyor. Çok taraflı sisteme ve özellikle iklim değişikliğinden en fazla etkilenen küçük ada devletleri ile en az gelişmiş ülkelere desteğin altı çiziliyor. AB, içeride sonuç üreten ve küresel ölçekte iş birliği ile karbonsuzlaşmayı teşvik eden güvenilir bir ortak olarak hareket edeceğini vurguluyor.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, “Paris Anlaşması’na olan güçlü bağlılığımızı vurgulayacağız. Küresel temiz dönüşüm süreci devam ediyor ve geri dönüşü yok. Bu geçişin adil, kapsayıcı ve eşitlikçi olmasını sağlamak önceliğimiz” mesajını verdi. Belém’de küresel ortaklarla diyalog ve farklı ulusal gerçeklikleri kabul ederek sonuç odaklı ilerleme çağrısı yaptı.

Uygulama açığına toplu yanıt ve küresel taahhütler

AB, iklim hedeflerinin uygulanmasındaki eksikliklere toplu bir yanıt verilmesini savunacak. Küresel temiz enerji dönüşümünün hızlanması, 1,5 °C eşiğine yönelik risklerin azaltılması ve Paris Anlaşması kapsamındaki ilk Küresel Durum Değerlendirmesi’nin bulgularına dayalı eylem öne çıkacak. COP taahhütlerinin tam uygulanması için, 2030’a kadar yenilenebilir kurulu gücün üç katına çıkarılması ve enerji verimliliği iyileştirme oranının iki katına çıkarılması hedefleri desteklenecek.

Kısa süre önce kabul edilen Küresel iklim ve enerji vizyonu ile uyumlu şekilde, fosil yakıtlardan yenilenebilir kaynaklara geçiş, enerji verimliliği ve iklim direncinin güçlendirilmesi vurgulanıyor. AB, ortak ülkelere bu dönüşümde destek verme taahhüdünü sürdürüyor.

Ulusal Katkı Beyanları cephesinde, BM’nin sentez raporunun takibi belirleyici olacak. Tüm taraflardan COP30 öncesi yeni NDC sunmaları istendi. AB’nin BMİDÇS’ye sunacağı yeni NDC kapsamında, 2035’e kadar tüm sektör ve tüm sera gazlarını kapsayacak biçimde net emisyonların 1990 seviyelerinin yüzde 66,25 ile 72,5 altına indirilmesi hedefi öngörülüyor. Bu adım, 2040’a kadar yüzde 90 net azalma patikasındaki iddialı dönüm noktası olarak sunuluyor ve 2050 iklim nötrlüğü hedefiyle uyumlu bir çerçeve çiziyor.

Piyasalar, uyum ve finansmanda yeni hamleler

Karbon fiyatlandırması ve piyasaları alanında, COP30 Başkanlığı’nın Uyumlu Karbon Piyasaları Açık Koalisyonu kurma planı gündemde. Bu oluşumun, mevcutta karbon fiyatlandıran ya da bu yönde somut ilerleme kaydeden ülkeleri ve idari birimleri bir araya getirmesi bekleniyor.

Uyum başlığında, Küresel İklim Direnci için BAE Belém Çerçevesi kapsamında gösterge seti üzerinde anlaşma sağlanması için AB müzakere ekibi çalışacak. Hedef, ülkelerin ilerlemeyi izleme ve hazırlık düzeylerini güçlendirme kapasitesini artırmak.

Finansmanda ise Azerbaycan ve Brezilya’nın sunacağı Bakü Belém Yol Haritası öne çıkıyor. Yol haritası, BMİDÇS kapsamındaki ve dışındaki aktörlerin katılımıyla, gelişmekte olan ülkeler için yıllık en az 1,3 trilyon ABD doları iklim finansmanı hedefini 2035’e kadar yakalamayı stratejik bir fırsat olarak konumluyor. AB ve üye devletleri, 2024’te 31,7 milyar avro kamu kaynağı sağladı ve buna 11 milyar avro özel finansmanı harekete geçirdi.

Liderler ve programın öne çıkanları

6 Kasım Perşembe günü Başkan von der Leyen, Dünya Liderleri Zirvesi’nin genel kurul oturumuna katılacak. 7 Kasım Cuma günü ise sanayinin düşük ve temiz enerjiye yönlendirilmesine odaklanan üst düzey yuvarlak masada yer alacak ve enerji dönüşümüne ayrılmış bir oturuma katılacak.

Başkan Yardımcısı Ribera, Belém’deki üst düzey toplantı öncesinde Rio de Janeiro’daki COP30 Yerel Liderler Forumu’na iştirak etti. Komisyon Üyesi Wopke Hoekstra, AB müzakere heyetine liderlik edecek ve onaylanan müzakere yetkisini üye devletler ve Danimarka Konsey Başkanlığı ile yakın eşgüdüm içinde yürütecek. Komiser Jørgensen, COP30 Enerji Günleri ve enerjiyle ilgili diğer üst düzey etkinliklere katılacak; Kanada ile Küresel Metan Taahhüdü eş başkanlığını sürdürecek.

Hoekstra, “Avrupa’nın iklim konusundaki iddiası, rekabet gücü ve bağımsızlık ile el ele ilerliyor” diyerek, azaltım ve uyum başlıklarında sonuç alınması gerektiğini ve büyük ekonomilerin hedeflerini yükseltip uygulamayı hızlandırması çağrısında bulundu.

Arka plan ve genel görünüm

Paris Anlaşması uyarınca 194 ülke, yüzyıl sonunda sıcaklık artışını 2 °C’nin oldukça altında, mümkün olduğunca 1,5 °C’ye yakın tutma konusunda uzlaştı. AB, 1990’dan bu yana emisyonlarını yüzde 37 azalttı; aynı dönemde ekonomisi yaklaşık yüzde 70 büyüdü ve küresel emisyonların yaklaşık yüzde 6’sından sorumlu oldu. 2030’a kadar en az yüzde 55 azaltım ve 2050’de iklim nötrlüğü hedefleri, karbon fiyatlandırmasının genişlemesi ile Sosyal İklim Fonu, Yenilik ve Modernizasyon Fonları gibi araçlarla destekleniyor.

Belém’deki müzakerelerde AB’nin hedefi, Paris Anlaşması çizgisinde güvenilir uygulama, enerji dönüşümünde ivme ve kırılgan ülkeler için somut destek üretmek. Bu çerçeve, küresel temiz dönüşümün adil ve kapsayıcı biçimde ilerlemesine odaklanıyor.

Kaynak: Avrupa Komisyonu