Balatta turizmin dönüşümü ve esnaf direnci

Balatta turizmin dönüşümü, köklü esnafların deneyimleri, ekonomik baskılar ve toplumsal değişim bağlamında bilimsel bir araştırma ile ele alınmıştır.

Balatta turizmin dönüşümünün temel bulguları

Araştırmada ortaya çıkan en önemli bulgu, Balatta turizmin dönüşümü sürecinde köklü esnafların varlıklarını sürdürmekte zorlanmalarıdır. Katılımcılar, hem semtin hem de işletmelerin geleceği konusunda olumlu değerlendirme yapamamışlardır. Buna rağmen esnaflar, mülk sahipliği, daimi müşteri kitlesi, iş alanında tek kalma ve zorunluluk gibi etmenlerle faaliyetlerini sürdürmektedir.

Soylulaştırma kavramı ve tarihsel gelişim

Soylulaştırma, 1960’lı yıllarda Londra’da düşük gelirli konutların yüksek gelir gruplarına geçişiyle ortaya çıkan bir kavramdır. Ruth Glass tarafından tanımlanan bu süreç, sonraki yıllarda farklı dalgalarla ele alınmış, kentsel dönüşüm ve toplumsal değişimlerle ilişkilendirilmiştir.

Turizm soylulaştırmasının literatürdeki yeri

Turizm soylulaştırması, kentlerde sosyal, ekonomik ve mekânsal değişim yaratan önemli bir olgu olarak tanımlanır. Gotham (2005) kavramı ilk kez kullanmış, Smith ve Williams (2015) ise turizmin konut, eğlence ve ticaret alanlarını dönüştürdüğünü belirtmiştir.

Balat’ın soylulaştırma sürecindeki rolü

Balat, tarihi dokusu, mimarisi ve demografik yapısıyla soylulaştırma için uygun bir bölgedir. UNESCO projeleri, kültürel yatırımlar ve nostalji temelli girişimler semtte turizm odaklı dönüşümü hızlandırmıştır.

Araştırmanın amacı ve önemi

Bu araştırmanın amacı, Balatta turizmin dönüşümü sürecinde turizm dışı esnafın deneyimlerini ortaya koymaktır. Özellikle gündelik ihtiyaçlara yönelik işletmelerin temsilcileriyle yapılan görüşmeler, semtin sosyal ve ekonomik yapısına ışık tutmaktadır.

Yöntem ve örneklem

Araştırma, yarı yapılandırılmış görüşme yöntemiyle yürütülmüştür. Amaçlı örneklem çerçevesinde Balatta uzun süredir faaliyet gösteren 13 esnafla görüşülmüştür. Katılımcılar bakkal, berber, züccaciye, marangoz gibi turizm dışı iş alanlarında faaliyet göstermektedir.

Ekonomik etkiler

Katılımcılar, artan kira fiyatları, tüketim mallarının yükselen maliyeti ve ticari hayatın zayıflaması gibi olumsuz ekonomik etkilerden bahsetmiştir. Esnaf, turizm odaklı işletmelerin çoğalmasına rağmen bu süreçten doğrudan fayda görmediklerini vurgulamıştır.

Toplumsal ve kültürel etkiler

Balatta turizmin dönüşümü, mahalle sakinlerinin yabancılaşmasına yol açmıştır. Geleneksel muhafazakâr yaşam tarzı ile yeni sakinlerin kültürü arasındaki farklılıklar, toplumsal çatışmalara zemin hazırlamaktadır. Gençlerin yaşam tarzı değişiklikleri de kaygı verici bulunmuştur.

Çevresel etkiler

Katılımcılar, artan kalabalık, trafik, park yeri sıkıntısı ve film-dizi çekimlerinin mahalle yaşamını zorlaştırdığını belirtmiştir. Bu durum, turizmle birlikte altyapı sorunlarını da gündeme taşımıştır.

İşletme sürekliliği ve direnç faktörleri

Esnaflar, işlerini sürdürmelerini mülk sahipliği, daimi müşteriler, iş alanında tek olma ve zorunluluk faktörleriyle açıklamaktadır. Ancak esnaflık kurumuna olan inançlarının zayıfladığı görülmüştür.

Sonuç, tartışma ve öneriler

Balatta turizmin dönüşümü, ekonomik canlılık beklentilerini karşılamamış, yerel esnafın geleceğini tehdit etmiştir. Politika yapıcıların Airbnb gibi kısa süreli kiralamalara yönelik denetimleri artırması, yerel halkın ve esnafın sürece katılımını güçlendirmesi gerekmektedir.

Kaynak: Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi