Birkleyn Mağarası çevresindeki maden faaliyeti Meclis gündeminde

Birkleyn Mağarası çevresinde yeniden başlatılan maden faaliyeti, kültürel ve ekolojik zarar riski nedeniyle Meclis gündemine taşındı.

Diyarbakır’ın Lice ilçesine bağlı Abalı (Konca) kırsal mahallesinde yeniden başlatılan kalker ocağı faaliyetleri, Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşındı. Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi Diyarbakır Milletvekili Serhat Eren tarafından Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un yanıtlaması istemiyle verilen yazılı soru önergesinde, Birkleyn Mağarası ve çevresindeki maden çalışmalarının kültürel mirasa ve doğaya zarar verebileceği vurgulandı.

Maden faaliyeti yeniden başladı

Bölge halkının daha önceki itirazları sonucu 2021 yılında durdurulan maden çalışmaları, son aylarda yeniden faaliyete geçirildi. Önergeye göre, mağaranın yakın çevresinde dinamitli patlatmalar yapılması sadece doğal yaşam alanlarına değil, aynı zamanda Mezopotamya uygarlıklarına ait kalıntılara da telafisi mümkün olmayan zararlar verebilir.

Kültürel miras ve çevre koruma vurgusu

Birkleyn Mağarası, Dicle Nehri’nin doğduğu noktalardan biri olarak hem ekolojik hem de kültürel bakımdan özel bir konuma sahip. Mitolojik anlatılarda da yer alan bu mağaranın, doğal sit alanı olarak korunması gerektiği ifade ediliyor. Ancak önergeye göre, söz konusu maden izninin Karayolları gibi ilgili olmayan kurumlardan alınmış olması, ÇED ve kültürel miras koruma mevzuatına aykırılık şüphesi doğuruyor.

Halkın başvuruları dikkate alınmadı mı?

Milletvekili Eren, bölge halkının yaptığı çok sayıda şikâyetin kamu kurumları tarafından işleme konulmadığını belirterek, bunun hem anayasal hakların ihlali hem de kamu idaresinin koruma yükümlülüğünü yerine getirmemesi anlamına geldiğini ifade etti.

Yazılı soru önergesinde yöneltilen sorular

Milletvekili Serhat Eren, önergesinde şu soruların yanıtlanmasını talep etti:

1. Birkleyn Mağarası, Bakanlık tarafından korunması gereken taşınmaz kültür varlığı olarak tescillenmiş midir? Statüsü nedir?
2. Maden faaliyetinin mağaraya vereceği zarar konusunda bilimsel rapor hazırlanmış mıdır? Kamuoyuyla paylaşılacak mıdır?
3. Bakanlığa yapılan başvurulara rağmen faaliyet nasıl devam etmektedir?
4. Kültür Varlıklarını Koruma Kurulları sürece dahil olmuş mudur?
5. Bölgenin tamamının sit alanı ilan edilmesine yönelik bir çalışma var mıdır?

15 günlük cevap süresi işliyor

9 Temmuz 2025 tarihinde TBMM Başkanlığı’na sunulan önergeye, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un 15 gün içinde yazılı yanıt vermesi bekleniyor. Süre işlemeye devam ediyor.

Kaynak: TBMM Soru Önergeleri