Dekora nasıl tarihi eser dendi

Tarihi eser statüsü verilen bir dekorla ilgili iddialar Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşındı. CHP İzmir Milletvekili Seda Kaya Ösen tarafından verilen yazılı soru önergesinde, TRT’de yayınlanan “Tozkoparan İskender” dizisinde kullanılan ve “menzil taşı” olarak tanımlanan dekorun İstanbul 5 Nolu Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından nasıl tescil edildiği Kültür ve Turizm Bakanlığı’na soruldu.

27 Mart 2026 tarihinde Başkanlığa sunulan ve 7/42525 esas numarasını taşıyan önergede, Cumhuriyet Gazetesi’nde yayımlanan habere atıf yapıldı. Haberde, söz konusu dekorun tarihi eser statüsü verilerek İstanbul İslam Eserleri Müzesi’nde sergilendiğinin ifade edildiği aktarıldı.

Ancak önerge metninde, daha sonra “menzil taşı” olarak anılan parçanın dizinin sanat ekibi tarafından ahşap malzemeden dekor olarak üretildiğinin belirtildiği vurgulandı. Ayrıca dekor üzerindeki Osmanlıca harfler ile şiirlerin de yine dekor amaçlı işlendiği ifade edildi.

Tescil sürecinin dayanağı soruldu

Önergede, yaşanan bu durumun tescil sürecinin hangi bilimsel kriterlere ve incelemelere dayandığı konusunda ciddi soru işaretleri doğurduğu kaydedildi. Kamu kaynakları ile kültürel mirasın doğru yönetilmesi açısından, alınan kararın bilimsel dayanaklarının açıklanmasının önem taşıdığı belirtildi.

Seda Kaya Ösen, İstanbul 5 Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu’nca tarihi eser olarak tescil edilen “menzil taşı”na bu niteliğin hangi araştırma ve inceleme sonuçlarına dayanılarak verildiğini sordu. Aynı kapsamda, tescil sürecinde hangi uzman görüşleri ve hangi bilimsel verilerin kullanıldığının açıklanması talep edildi.

Bu başlık, önergenin ana eksenini oluşturdu. Tescil kararının hangi yöntemle ve hangi değerlendirme süreci sonunda verildiğine ilişkin ayrıntılar, Bakanlıktan istenen temel bilgiler arasında yer aldı.

Uzmanlar ve denetim mekanizması da gündemde

Önergede yalnızca kararın dayanakları değil, bu niteliği veren uzmanlara ilişkin süreç de soruldu. Tarihi eser tesciline esas oluşturan değerlendirmeyi yapan uzmanlar hakkında herhangi bir soruşturma açılıp açılmadığı Bakanlığa yöneltildi.

Böyle bir soruşturma açıldıysa hangi aşamada olduğunun da açıklanması istendi. Böylece tescil kararına ilişkin idari değerlendirme sürecinin de netleştirilmesi talep edildi.

Metinde ayrıca, söz konusu malzemenin ahşaptan yapıldığı ve dizinin dekoru olduğuna ilişkin akademik tespitler ışığında, Kurulun tescil kararının geçerliliğinin nasıl değerlendirildiği soruldu. Denetim mekanizmalarının bu süreçte nasıl işlediği de önergenin dikkat çeken başlıkları arasında yer aldı.

Müzedeki uygulamalar için de açıklama istendi

Önergenin bir diğer bölümünde, İstanbul İslam Eserleri Müzesi’nde yürütülen koruma ve konservasyon uygulamaları gündeme getirildi. Söz konusu parçaya yönelik işlemlerin hangi standartlara göre planlandığı ve nasıl uygulandığı Bakanlığa soruldu.

Bu soru, yalnızca tescil aşamasını değil, tescilin ardından müze bünyesinde yürütülen uygulamaların çerçevesini de kapsadı. Böylece kararın idari ve teknik boyutlarının birlikte açıklığa kavuşturulması istendi.

Önerge metninde, kültürel mirasın doğru yönetilmesi ve kamu kaynaklarının yerinde kullanılması açısından denetim mekanizmalarının şeffaflaştırılmasının büyük önem taşıdığı vurgulandı. Bu nedenle tescil kararının geçerliliği kadar, karar sonrası uygulamaların hangi ölçütlerle yürütüldüğü de yanıt bekleyen başlıklardan biri oldu.

Genel görünüm

15 günlük cevaplanma süresi devam eden yazılı soru önergesi, tarihi eser statüsü verilen bir dekorla ilgili tartışmayı Meclis gündemine taşıdı. Önergede, tescil kararının bilimsel dayanakları, uzman değerlendirmeleri, olası soruşturma süreci, denetim mekanizmaları ve müzedeki koruma uygulamalarına ilişkin ayrıntılı açıklama istendi.

Bakanlığın vereceği yanıtlar, söz konusu tescil kararının hangi çerçevede alındığını ve karar sonrasında yürütülen işlemlerin hangi esaslara dayandığını ortaya koyacak. Böylece kamuoyunda tartışma yaratan sürecin resmî yönünün netleşmesi bekleniyor.

Kaynak: TBMM