Dizi teşviki ve set koşulları soruldu

Kültür ve Turizm Bakanlığının açıkladığı dizi teşviki modeli ve sinema sektöründeki çalışma koşulları TBMM’ye sunulan yazılı soru önergesiyle Meclis gündemine taşındı. Gaziantep Milletvekili Sevda Karaca Demir, yurt dışına satılan dizilere bölüm başına yaklaşık 33 bin dolar kamu desteği verilmesini öngören yeni teşvik modeline ilişkin çeşitli sorular yöneltti.

TBMM kayıtlarına göre önerge, 28’inci Dönem 4’üncü Yasama Yılı kapsamında 7/41074 esas numarasıyla işleme alındı. 24 Şubat 2026 tarihinde Meclis Başkanlığına sunulan önerge, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un yazılı olarak yanıtlaması istemiyle verildi. TBMM kayıtlarında önergenin 15 günlük cevaplanma süresinin devam ettiği bilgisi yer aldı.

Sevda Karaca Demir, önergesinde 18 Şubat 2026 tarihinde dizi yapımcılarıyla yapılan toplantı sonrasında açıklanan teşvik modeline değindi. Bu model kapsamında yurt dışına satılan dizilere bölüm başına yaklaşık 33 bin dolar kamu desteği verilmesinin öngörüldüğünü belirtti.

Milletvekili Karaca Demir, söz konusu teşvik modelinin sinema ve dizi sektöründeki çalışma koşulları, istihdam güvencesi ve iş sağlığı ile güvenliği konularına ilişkin tartışmaları yeniden gündeme getirdiğini ifade etti.

Sektördeki çalışma koşulları gündeme taşındı

Önerge metninde DİSK’e bağlı Sinema Emekçileri Sendikasının değerlendirmelerine de yer verildi. Sendikanın açıklamalarına göre reklam gelirlerindeki düşüş, üretim hacmindeki daralma ve uluslararası satış baskısı nedeniyle sektörün yapısal bir kriz yaşadığı belirtildi.

Aynı açıklamalarda set sayılarının azaldığı ve emekçilerin işsizlik riskiyle karşı karşıya kaldığı ifade edildi. Bu değerlendirmeler, önerge metninde sektördeki istihdam ve üretim koşullarına ilişkin tartışmaların bir parçası olarak yer aldı.

Önerge metninde sektörde uzun çalışma saatleri, düzensiz ödemeler, eksik sigorta uygulamaları ve güvencesiz sözleşmelerin yaygın olduğuna ilişkin değerlendirmelere de değinildi. Yoğun çekim takvimleri, gece çalışmaları ve riskli sahnelerin iş kazası riskini artırdığı yönündeki görüşler de metinde yer aldı.

Milletvekili Karaca Demir, açıklanan teşvik modelinin çalışma koşulları, istihdam ve iş güvenliği standartlarını bağlayıcı biçimde düzenleyen bir çerçeve içermediği yönündeki eleştirilerin de kamuoyunda tartışıldığını aktardı.

Teşvik modelinin kapsamı ve koşulları soruldu

Sevda Karaca Demir, önergesinde teşvik modelinin kapsamına ilişkin çeşitli sorular yöneltti. Teşvik programından yararlanmak için dizinin yurt dışında yayınlanması dışında başka şartlar bulunup bulunmadığını sordu.

Ayrıca dizinin yurt dışında yayınının devam ettiği süre boyunca teşvikin kesilmesinin mümkün olup olmadığı ve bunun hangi durumlarda gerçekleşebileceği de sorular arasında yer aldı.

Önerge kapsamında yurt dışı satış fiyatlarının düşürülmesi gibi olası durumların teşvik sürecini etkileyip etkilemeyeceği de gündeme getirildi. Bu konuda Bakanlık tarafından nasıl bir denetim mekanizması uygulanacağı da soruldu.

Karaca Demir ayrıca teşvik programının istihdam artışı, set sayısı, yerli prodüksiyon hacmi ve bölgesel üretim gibi kriterleri içerip içermediğinin açıklanmasını istedi.

Çalışma koşulları ve sosyal haklar başlığı

Önerge metninde kamu teşviki alan yapımlarda çalışan emekçilerin sigorta primlerinin tam yatırılması, ücretlerin zamanında ödenmesi ve iş sağlığı ile güvenliği yükümlülüklerine uyulmasının destek koşulu olarak aranıp aranmayacağı da soruldu.

Bu kapsamda setlerde meydana gelen iş kazaları ve işçi ölümlerine ilişkin Bakanlığın tuttuğu istatistiklerin olup olmadığı da gündeme getirildi. Ayrıca bu kazalara ilişkin bugüne kadar uygulanmış yaptırımların açıklanması talep edildi.

Milletvekili Karaca Demir, teşvik politikalarının içerik üretimi üzerinde yönlendirici veya sınırlayıcı etkiler yaratabileceğine ilişkin iddiaların da değerlendirilmesini istedi. Bu kapsamda içerik değerlendirmesi yapılıp yapılmadığı da sorular arasında yer aldı.

Sendikal haklar ve sosyal güvenlik başlıkları

Önerge metninde sinema ve televizyon sektörünün 10 No’lu iş kolu içinde değerlendirilmesine ilişkin tartışmalara da yer verildi. Sektör çalışanlarının farklı meslek gruplarıyla aynı iş kolunda yer almasının sendikal baraj açısından sorun yarattığı yönündeki değerlendirmeler aktarıldı.

Bu kapsamda sinema ve televizyon alanının ayrı bir “Güzel Sanatlar İş Kolu” olarak tanımlanmasına yönelik bir çalışma yürütülüp yürütülmediği de Bakanlığa yöneltilen sorular arasında yer aldı.

Önergede ayrıca sektörün tehlikeli iş sınıfında yer almasına rağmen SGK’nin fiilî hizmet süresi zammı yani yıpranma payı listesinde bulunmadığı ifade edildi. Bu nedenle çalışanların erken emeklilik ve sosyal güvenlik haklarına ilişkin düzenlemelerin gündeme gelip gelmeyeceği de soruldu.

TBMM’ye sunulan yazılı soru önergesiyle birlikte dizi teşviki modeli ve sinema sektöründeki çalışma koşulları Meclis gündemine taşınmış oldu. Önergede teşvik programının kapsamı, istihdam etkileri, çalışma koşulları, sendikal haklar ve sosyal güvenlik düzenlemeleri gibi çok sayıda başlıkta sorular yöneltildi.

TBMM kayıtlarında yer alan bilgiye göre önergeye ilişkin 15 günlük cevaplanma süreci devam ediyor. Gözler şimdi Kültür ve Turizm Bakanlığının vereceği yazılı yanıta çevrildi.

Kaynak: TBMM