Dünya Su Günü 2025: Buzullar eriyor, su güvenliği tehdit altında

BM, 2025’te buzulların korunmasına odaklandı. Erime hızlanıyor, su döngüsü bozuluyor, milyarlarca insan risk altında. Dünya Su Günü’nde küresel eylem çağrısı yapıldı.

Buzullar eriyor, su güvenliği tehdit altında

Her yıl 22 Mart’ta kutlanan Dünya Su Günü, bu yıl “Buzulların Korunması” temasıyla dünya gündemine taşındı. Birleşmiş Milletler koordinasyonunda yürütülen etkinliklerde, küresel su döngüsünde buzulların rolüne dikkat çekildi. Tatlı su rezervlerinin yaklaşık %70’ini barındıran buzulların hızla erimesi, iklim değişikliğinin en belirgin sonuçlarından biri olarak öne çıkıyor.

BM raporu: Su kuleleri alarm veriyor

Bu yıl yayınlanacak olan BM Dünya Su Kalkınma Raporu’nun başlığı da temayla örtüşüyor: “Su Kuleleri: Dağlar ve Buzullar.” Raporda, dağlardan beslenen nehir sistemlerinin geleceği, 2 milyar insanın içme suyu ve tarımsal faaliyetlerde bu kaynaklara bağımlı olması gibi kritik konulara yer veriliyor.

BM’nin verilerine göre, buzulların erimesi son 20 yılda iki katına çıktı. Özellikle Himalayalar ve Andlar’daki buzullar, mevcut eğilim devam ederse 2100’e kadar yok olma riskiyle karşı karşıya kalacak.

İklim krizi suyu tehdit ediyor

Küresel ısınmayla birlikte buzulların parlak yüzeyi eridikçe, güneş ışığını yansıtma kapasitesi de azalıyor. Bu durum, daha fazla ısının emilmesine ve küresel ısınmanın hızlanmasına neden oluyor.

• Deniz seviyeleri, 1900’e göre 20 cm yükseldi
• 2100’e kadar 80 cm’ye ulaşması bekleniyor
• Kıyı bölgelerinde sel ve tuzlanma riski artıyor
• Su döngüsü, ekosistemler ve topluluklar baskı altında

Yerelden küresele: İstanbul’dan bir örnek

Kuraklık riskiyle karşı karşıya olan büyük kentlerden biri olan İstanbul, su teminini çoğunlukla yerüstü kaynaklarından sağlıyor. Melen, Göksu ve Salliman Deresi gibi akarsular, İstanbul’un su ihtiyacında kritik rol oynuyor. Ancak bu kaynakların debileri yıl içinde büyük dalgalanmalar gösteriyor.

İstanbul’un toplam yerüstü su potansiyeli 1.384 hm³, yeraltı suyu ise 75 hm³. Kurak dönemlerde, yaz aylarında bazı dereler tamamen kuruyor. Bu durum, su verimliliği ve kuraklık eylem planlarının ne kadar hayati olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor.

12. Kalkınma Planı suyu merkeze alıyor

Türkiye’nin 12. Kalkınma Planı, iklim değişikliğiyle mücadele, suyun etkin kullanımı ve ekosistemlerin korunması hedeflerini içeren stratejilere odaklanıyor. Su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi, yalnızca çevresel değil ekonomik kalkınma açısından da öncelikli hale gelmiş durumda.

Tarımda verimlilik, sanayi üretimi ve içme suyu temini gibi birçok kritik alanda suyun korunması, kalkınmanın temel koşulu olarak görülüyor.

Buzulların geleceği için küresel iş birliği şart

Birleşmiş Milletler, 2025’te buzulların korunması için şu stratejilere dikkat çekiyor:

• Küresel sera gazı emisyonlarının azaltılması
• Su yönetimi kapasitesinin güçlendirilmesi
• Sınır aşan su kaynaklarında bilgi paylaşımı
• Yerel adaptasyon planlarının hazırlanması
• Ekosistemlerin restorasyonu

Buzullardan gelen suya bağımlı toplulukların dirençli tarım, afet planlaması ve uyarlanabilir altyapılar ile desteklenmesi gerektiği vurgulanıyor.

Bilimsel takip sürüyor

130 yılı aşkın süredir buzullar, World Glacier Monitoring Service tarafından izleniyor. Uydu verileri, iklim modelleri ve saha gözlemleri sayesinde buzulların durumu sistematik olarak raporlanıyor. Bu veriler, bilimsel olduğu kadar politik kararlar için de yol gösterici.

Kaynak: Marmara Belediyeler Birliği