Etiyopya’da Marburg virüsü salgını teyit edildi

Etiyopya’da Marburg virüsü altı doğrulanmış vaka ve üç ölümle teyit edildi. 206 temaslı izleniyor. DSÖ ulusal riski yüksek olarak sınıflandırdı

Etiyopya’da ilk kez doğrulanan Marburg virüsü hastalığı, Güney Etiyopya Bölgesel Eyaletinde Jinka merkezli bir salgın olarak bildirildi. 21 Kasım 2025 itibarıyla altı doğrulanmış vaka bulunuyor, bunlardan üçü hayatını kaybetti. Marburg virüsü için toplam 206 temaslı tespit edildi ve aktif izlem sürüyor. DSÖ, Marburg virüsü salgını için ulusal düzeyde riski yüksek, bölgesel düzeyde orta, küresel düzeyde düşük olarak değerlendiriyor.

12 Kasım’da şüpheli viral hemorajik ateş vakası olarak duyurulan tablo, 14 Kasım’da Marburg virüsü hastalığı şeklinde doğrulandı. EPHI Ulusal Referans Laboratuvarının moleküler testleri hasta örneklerinde virüsü tanımladı. 20 Kasım itibarıyla 33 laboratuvar testi yapıldı; altı doğrulanmış vakanın üçü tedavi altında. Epidemiyolojik olarak bağlantılı ancak test edilemeyen üç olası vaka daha bulunuyor ve bu üç olası vakanın da yaşamını yitirdiği bildirildi.

Hastalarda yüksek ateş, baş ağrısı, kusma, karın ağrısı ve sulu ya da kanlı ishal görüldü. Beş vakada burun kanaması ve kan kusma gibi hemorajik belirtiler saptandı; bulgular çoklu organ yetmezliğiyle uyumlu. Marburg virüsü, yarasalardan insanlara bulaşabiliyor ve insanlar arasında vücut sıvılarıyla doğrudan temasla yayılıyor. MVD için onaylı aşı veya tedavi bulunmuyor; erken ve iyi destekleyici bakım sağkalımı artırıyor.

Salgının seyri ve ilk bulgular

Salgının kaynağı araştırılıyor. Bölgede virüsün doğal konakçısı olarak bilinen meyve yarasalarının varlığı dikkat çekiyor. DSÖ, Etiyopya’nın ilk kez MVD bildirmesi nedeniyle, laboratuvarlar arası karşılaştırma için numunelerin referans laboratuvara gönderilmesini öneriyor. Hastalığın kuluçka süresi iki ila 21 gün arasında değişiyor; belirtiler genellikle aniden başlıyor ve ağır vakalarda bir hafta içinde çoklu bölgelerde kanama görülebiliyor.

Dünya genelinde daha önce on dokuz MVD salgını kaydedildi. En son salgın 2025’in ilk aylarında Tanzanya’da bildirildi. Afrika Bölgesinde Angola, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Ekvator Ginesi, Gana, Gine, Kenya, Ruanda, Güney Afrika ve Uganda da MVD salgınları yaşayan ülkeler arasında yer alıyor.

Yanıt kapasitesi ve koordinasyon

Etiyopya Sağlık Bakanlığı bünyesinde bir Ulusal Görev Gücü kuruldu. Sağlık Bakanlığı ve EPHI, maliyeti belirlenmiş üç aylık bir ulusal yanıt planını uygulamaya aldı. Ulusal ve bölgesel düzeyde Acil Durum Operasyon Merkezleri faaliyette; olay yönetim yapılarıyla günlük koordinasyon toplantıları yürütülüyor. Entegre sürveyans ve yanıt faaliyetleri, toplum temelli izleme, temaslı takibi ve ev ziyaretleriyle güçlendiriliyor.

İki hastane tedavi merkezi olarak belirlendi ve vakaların yönetimi için özel sağlık çalışanları görevlendirildi. Hızlı yanıt ekipleri Jinka’da temaslı takibi ve epidemiyolojik inceleme yürütüyor; ikinci bir ekip şüpheli vakaları yöneten tesislerde enfeksiyon önleme ve kontrol uygulamalarını güçlendiriyor. Risk iletişimi ve toplum katılımı ekipleri, doğru bilgilendirme, hedefli müdahaleler ve yanlış bilgilerin giderilmesi için sahada ve dijital kanallarda çalışıyor.

DSÖ’nün risk değerlendirmesi ve önlemleri

DSÖ, ulusal düzeyde yüksek risk değerlendirmesine yol açan unsurlar arasında, doğrulanmış altı vaka, toplam altı ölüm bildirimi ve sağlık çalışanları arasında olası mesleki maruziyet riskini gösteriyor. Gözetimsiz defin uygulamalarının bulaşmayı artırabileceği vurgulanıyor. Jinka’nın başkentten ve büyük havalimanlarından uzak olmasına karşın, Kenya ve Güney Sudan ile karayolu bağlantıları nedeniyle bölgesel yayılım ihtimali dikkate alınıyor.

DSÖ, bulaşmayı azaltmak için hasta ve vücut sıvılarıyla temastan kaçınmayı, şüpheli vakaların hızla izolasyonunu, güvenli ve onurlu defin protokollerini, sağlık tesislerinde IPC standartlarının sıkı uygulanmasını ve laboratuvar biyogüvenliğinin güçlendirilmesini öneriyor. Numune işleme ve sonuçların hızla paylaşılması, pozitif numunelerde genom dizilemesi ve referans laboratuvarlarla karşılaştırma tavsiye ediliyor. Sınır sağlığı ve sınır ötesi koordinasyon kapsamında giriş noktalarında sürveyans kapasitesinin artırılması isteniyor. Mevcut risk değerlendirmesine dayanarak, Etiyopya ile seyahat ve ticarette kısıtlama önerilmiyor.

Etiyopya, eşzamanlı kolera, kızamık ve dang humması gibi acil durumlarla karşı karşıya. Marburg virüsü salgını, sağlık kapasitesi üzerindeki yükü artırıyor. Erken destekleyici bakım, temaslı takibi ve sıkı IPC önlemleriyle ölüm oranının düşürülebileceği vurgulanırken, toplumla şeffaf iletişim ve güvenli defin uygulamaları salgının kontrolü için kritik önem taşıyor.

Kaynak: Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü.