Gökalp: Kültürel miras gelir değil hafızadır

Semra Çağlar Gökalp, TBMM’de Bitlis’in kültürel mirasının ihmal edildiğini belirterek “Tarih ve doğa ticarete açıldıkça yok olur, kültür metalaştırılmamalıdır.” dedi.

TBMM’de kültürel miras tartışması

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin 19 Kasım 2025 tarihli oturumunda, DEM Parti Bitlis Milletvekili Semra Çağlar Gökalp, Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alanı’na ilişkin 15’inci maddeyi görüşürken söz aldı. Gökalp, düzenlemenin yalnızca Çanakkale’yle sınırlı görünmesine rağmen Türkiye’nin genel kültürel miras yaklaşımını ortaya koyduğunu belirtti.

“Bu zihniyet, tarihî alanları toplumun ortak hafızası olarak değil, turistik bir meta olarak görüyor.” diyen Gökalp, kültürel değerlerin gelir odaklı bir yaklaşımla ele alınmasının yerel mirası zedelediğini vurguladı.

“Bitlis’te tarihî miras göz ardı ediliyor”

Gökalp, konuşmasında özellikle Bitlis’teki kültürel mirasın yıllardır ihmal edildiğini belirtti. “Ahlat’tan Tatvan’a, Mutki’den Hizan’a kadar hem tarihî hem doğal miras koruma değil ihmalkârlıkla karşı karşıya.” dedi.

Bitlis Kalesi’nin uzun süredir “restorasyon” adı altında halka kapalı olduğunu, Nemrut Krateri, Rahva Vadisi, Hizan’daki taş medreseler ve Ermeni ile Süryani mirasının izlerinin koruma planı olmadan kaderine terk edildiğini söyledi.

“İktidar için tarihi korumanın değeri, ancak o tarihin paraya çevrilebilir bir niteliği varsa vardır.” diyen Gökalp, seçici koruma anlayışının Bitlis gibi kadim şehirleri geri plana ittiğini ifade etti.

“Hazırbaba Türbesi sorumluluklar arasında kayboldu”

Bitlis’in Norşin ilçesindeki Hazırbaba Türbesi örneğini gündeme getiren Gökalp, “Beş yüz altmış yıllık bu tarihî yapı yalnızca duvarlarıyla ayakta. Kurumlar sorumluluğu birbirine atıyor, koruma çalışmaları yapılmıyor.” dedi.

Türbenin 2008’de tescillendiğini, ancak koruma çalışmalarının ancak 2022’de başladığını hatırlatan Gökalp, “Ne koruma var ne çalışma. Aynı tablo Bitlis’in diğer tarihî alanlarında da yaşanıyor.” ifadelerini kullandı.

“Kültürel miras ekonomik çıkarla ölçülmemeli”

Gökalp, Türkiye’deki kültür politikalarının merkeziyetçi bir anlayışla yürütüldüğünü ve ekonomik getirisi olmayan şehirlerin sistematik biçimde unutulduğunu söyledi.
“Turizm geliri yüksek bölgeler metrekare hassasiyetinde korunurken, Bitlis’in doğal alanları belirsizlik içinde bırakılmıştır.” dedi.

DEM Parti Milletvekili, kültür politikalarının “rant odaklı planlama” anlayışıyla şekillendiğini belirterek “Kültür, halkın hafızasıdır; bir ihalenin kenarından pay çıkarılabiliyorsa hatırlanması, aksi hâlde unutulması bu ülkeye yakışmaz.” dedi.

“Kültür metalaştırıldıkça yok olur”

Gökalp, hükümetin kültür politikalarını “seçici koruma” olarak tanımladı. “Gelibolu’da da Bitlis’te de aynı zihniyet işliyor: Tarih ve kültür, ancak ideolojik veya ekonomik değer taşıyorsa korunuyor.” ifadelerini kullandı.

Konuşmasını “Kültür metalaştırıldıkça yok olur, doğa ticarete açıldıkça tahrip olur, tarih merkezîleştikçe tek tipleşir.” sözleriyle tamamlayan Gökalp, DEM Parti’nin kültürel mirasın toplumsal hafızanın yaşayan bir parçası olarak korunmasından yana olduğunu vurguladı.

Kaynak: TBMM