Görme engelliler için kültürde erişim sorusu

Görme engelliler için kültür ve turizm hizmetlerine erişim konusu Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşındı. Uşak Milletvekili Ali Karaoba, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un yanıtlaması istemiyle yazılı soru önergesi verdi. Önergede, müze, ören yeri ve kültürel alanlarda erişilebilirlik uygulamalarına ilişkin ayrıntılı bilgi talep edildi.

28’inci Dönem 4’üncü Yasama Yılı kapsamında 7/40136 esas numarasıyla kayda geçen önerge, 6 Şubat 2026 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu. Önergenin 15 günlük cevaplanma sürecinin devam ettiği bildirildi.

Müze ve ören yerlerinde erişilebilirlik sorusu

Önergede, görme engelli vatandaşların kültürel yaşama katılımının temel bir hak olduğu vurgulandı. Türkiye’nin en çok ziyaret edilen müze ve ören yerlerinde bilgilendirme panoları ve yönlendirme sistemlerinin büyük ölçüde görsel unsurlara dayandığı ifade edildi.

Bu kapsamda, Bakanlığa bağlı veya denetimindeki müze ve ören yerlerinde Braille alfabeli bilgilendirme panoları, sesli rehber sistemleri, dokunsal haritalar ve benzeri uygulamaların hangi düzeyde olduğu soruldu. Bu uygulamaların bulunduğu mekânların hangileri olduğu da talep edildi.

Asgari standartlar ve personel eğitimi

Görme engelli bireylerin bağımsız hareket edebilmesini sağlayacak yönlendirme sistemlerinin mevcut olup olmadığı da önergenin soruları arasında yer aldı. Bakanlığın belirlediği asgari erişilebilirlik standartlarının neler olduğu ve bu standartların sivil toplum kuruluşlarıyla ortak çalışılarak belirlenip belirlenmediği soruldu.

Ayrıca, müze ve ören yerlerinde görev yapan personel arasında görme engelli bireylerle iletişim ve rehberlik konusunda eğitim almış personel sayısının açıklanması istendi. Bu alanda düzenli hizmet içi eğitim programı yürütülüp yürütülmediği de yanıt bekleyen başlıklar arasında yer aldı.

Dijital erişim ve eylem planı

Bakanlığa ait resmî internet siteleri ile müze ve ören yeri tanıtım sayfalarının ekran okuyucu uyumu, sesli betimleme ve erişilebilir tasarım kriterlerine uygun olup olmadığı da soruldu. Dijital biletleme sistemlerinin erişilebilirlik standartlarına uygunluğu hakkında bilgi talep edildi.

Önergede ayrıca, görme engelli bireylerin kültürel deneyimi bağımsız biçimde yaşayabilmesi için yürütülen ya da planlanan özel projeler soruldu. Kültürel miras alanlarında erişilebilirlik uygulamalarının Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi ve ulusal mevzuatla uyumunun değerlendirilip değerlendirilmediği de gündeme getirildi.

ÇİMER başvuruları da soruldu

Görme engelli vatandaşların ÇİMER aracılığıyla ilettiği şikâyet ve taleplerin ne ölçüde değerlendirildiği de önergenin kapsamına alındı. Son beş yılda bu konuda yapılan başvuru sayısının açıklanması istendi.

Karaoba, görme engellilerin kültür ve turizm hizmetlerine eşit erişimini sağlamak amacıyla Bakanlığın kısa, orta ve uzun vadeli somut hedefler, bütçe ve uygulama takvimi içeren bir eylem planı bulunup bulunmadığını da sordu.

Meclise sunulan yazılı soru önergesiyle, kültür ve turizm alanlarında erişilebilirlik uygulamalarının mevcut durumu gündeme taşındı. Bakanlığın vereceği yanıt, müze ve ören yerlerinde görme engellilere yönelik hizmetlerin kapsamı ve gelecekteki planlamalar açısından belirleyici olacak.

Kaynak: TBMM