Kamboçya’da kuş gribi vakalarında olağandışı artış

Kamboçya’da A(H5N1) kuş gribi vakalarında artış yaşanıyor. DSÖ, genel halk için riski düşük, mesleki maruziyet grubunda ise düşük ila orta olarak değerlendirdi.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 1 Ocak – 1 Temmuz 2025 tarihleri arasında Kamboçya’da laboratuvarca doğrulanmış 11 kuş gribi A(H5N1) vakasının bildirildiğini ve bu vakaların 7’sinin yalnızca Haziran ayında görüldüğünü açıkladı. Kurum, bu olağandışı artışı halk sağlığı açısından dikkatle izlenmesi gereken bir gelişme olarak değerlendirdi.

Vakalarda artış, çocuklarda yoğunluk

DSÖ’nün açıklamasına göre, 2025 yılı içinde bildirilen 11 vakanın 3’ü 5 yaş altı çocuklarda, 2’si 5–18 yaş aralığında ve 6’sı ise yetişkinlerde tespit edildi. Vakaların tamamı, hasta ya da ölü kümes hayvanlarıyla doğrudan temas eden kişilerden oluşuyor.

Kamboçya’da ilk kez 2003’te görülen A(H5N1) insan enfeksiyonları, 2014–2022 arasında görülmemiş; ancak 2023’te yeniden ortaya çıkmıştı. 2023’ten bu yana ülkede 27 insan vakası kayıtlara geçti ve bunlardan 12’si ölümle sonuçlandı. 2025 yılı itibarıyla vaka ölüm oranı %54’e ulaştı.

DSÖ: “Genel halk için risk düşük”

DSÖ, mevcut bilgiler ışığında A(H5N1) virüsünün genel halk için oluşturduğu riski düşük olarak değerlendirmeye devam ediyor. Ancak tarım işçileri gibi kümes hayvanlarıyla doğrudan teması olan meslek grupları için riskin alınan önlemlere bağlı olarak düşük ila orta düzeyde olduğu ifade edildi.

Kuruluş, enfekte hayvanlarla veya kontamine çevrelerle temasın temel bulaşma yolu olduğunu, insandan insana geçişin ise şu an için sürdürülebilir bir biçimde gözlemlenmediğini vurguladı.

Coğrafi yayılım ve ölümler

2025’te bildirilen vakalar Siem Reap (4), Takeo (2), Kampong Cham (1), Kampong Speu (1), Kratie (1), Prey Veng (1) ve Svay Rieng (1) illerinde görüldü. Genel tabloya göre, Kamboçya’da bugüne dek 83 kuş gribi vakası bildirildi; bunlardan 49’u ölümle sonuçlandı (vaka ölüm oranı: %59).

Semptomlar, tedavi ve korunma

Kuş gribi enfeksiyonları, konjonktivit ve solunum yolu rahatsızlıklarından ensefalopati gibi ağır nörolojik etkilerle birlikte ciddi hastalıklara yol açabiliyor. DSÖ, özellikle ilk 48 saat içinde uygulanan antiviral tedavilerin (örneğin oseltamivir) etkili olduğunu bildirdi.

Kuruma göre mevcut mevsimsel grip aşıları, A(H5N1) virüsüne karşı koruma sağlamıyor. Bununla birlikte bazı ülkelerde insanlarda kullanım için özel H5 aşıları ruhsat almış durumda.

Halk sağlığı yanıtı ve öneriler

Kamboçya Sağlık Bakanlığı, ulusal düzeyde hızlı müdahale ekiplerini sahaya yönlendirmiş durumda. Bu ekipler vaka araştırmaları, temaslı takibi, yerel halkı bilgilendirme kampanyaları ve hayvan hastalıklarının kontrolü gibi kapsamlı çalışmalar yürütüyor. Yerel ve ulusal düzeyde, Tarım Bakanlığı ile koordineli şekilde hasta kümes hayvanlarının itlafı ve köyler arası hayvan hareketliliğinin sınırlandırılması sağlanıyor.

DSÖ ise halka ölü veya hasta hayvanlarla temastan kaçınmaları, yumurta ve et gibi ürünleri uygun pişirme koşullarında tüketmeleri ve ellerini sık sık yıkamaları yönünde uyarılarda bulunuyor.

Küresel risk devam ediyor

2003 yılından bu yana dünya genelinde 25 ülkeden toplam 986 A(H5N1) vakası bildirildi; bunların 473’ü ölümle sonuçlandı. DSÖ, salgının seyri ile ilgili risk değerlendirmelerini yeni bilgiler geldikçe güncellemeye devam edeceğini belirtti.

Kaynak: Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü.