Kazakistan karanlık tarihini turizme açıyor

Kazakistan, Sovyet dönemine ait gulag kamplarını müze olarak turizme kazandırıyor ancak anlatılar devlet denetiminde, tarihsel yüzleşme ise hâlâ eksik.

Kazakistan karanlık tarihini turizme açıyor

Sovyetler Birliği döneminde milyonlarca insanın sürgün edildiği ve ağır koşullarda çalıştırıldığı Kazakistan’daki gulag kampları, bugün turistik noktalara dönüşmüş durumda. 1920–1960 yılları arasında kurulan Karlag ve ALZHIR gibi kamplar, şimdi ziyaretçileri geçmişle yüzleşmeye çağırıyor.

Sessiz anıtlar ve seçici hafıza

Kazakistan’daki iki önemli gulag kampı olan Karlag ve ALZHIR, müzeye dönüştürülerek geçmişin izlerini sergiliyor. Ancak müze anlatıları dikkatle seçilmiş. Dönemin baskıcı yapısı, genel terimlerle geçiştirilirken, Rusya’nın rolü çoğu zaman “NKVD” ya da “Stalinist baskı” gibi belirsiz ifadelerle aktarılıyor.

Duygusal sahneler, sansürlü anlatılar

Müze ziyaretçileri balmumu heykeller, işkence odaları ve ses efektleriyle sarsıcı bir deneyim yaşıyor. Ancak uzmanlara göre bu sahneler bazen duyguyu artırmak uğruna gerçekliği saptırıyor. Yerel halkın işbirliği ya da suç ortaklığı gibi konular ise tamamen dışarıda bırakılıyor.

Hafıza savaşı

Sovyet geçmişiyle yüzleşmek, Kazakistan gibi Rusya ile hassas ilişkileri olan ülkeler için karmaşık bir mesele. Rusya’da Stalin figürünün yeniden yüceltilmesiyle birlikte, eski Sovyet coğrafyasındaki müzeler ve anmalar da siyasi anlamlar taşıyor. Bu durum, Kazakistan’ın resmi anlatılarında temkinli ve tarafsız bir duruşa neden oluyor.

Toplumsal bellek ve korku

Karlag çevresindeki Mamochkino Mezarlığı gibi yerler bakımsız bırakılmış. Uzmanlar, geçmişle hesaplaşmanın önündeki en büyük engelin kolektif suskunluk olduğunu belirtiyor. Arşivlerin kapalı olması ve tarihsel belgelerin Rusya’da tutulması, bu hafızayla yüzleşmeyi daha da zorlaştırıyor.

Geleceğin belleği

Kazakistan yönetimi, Sovyet geçmişiyle hesaplaşmak yerine ulusal bir birlik anlatısı inşa etmeye çalışıyor. Bazı akademisyenler, bu yaklaşımın gerçeğin üzerini örttüğünü savunuyor. Ancak yeni kuşak araştırmacılar ve yerel inisiyatifler, bu karanlık tarihin unutulmaması için çalışıyor.

Kaynak: Dış Haberler