Likya Yoluna DETOUR desteği

DETOUR çağrısı kapsamında, Akdeniz yürüyüş rotaları boyunca faaliyet gösteren turizm işletmelerine yönelik yeni bir mali destek süreci başlatıldı. Türkiye’de bu çağrının odağında, Fethiye’den Antalya’ya uzanan Likya Yolu ile bu hattın çevresindeki 3 kilometrelik tampon bölgede çalışan turizm KOBİ’leri yer alıyor. Program, işletmelerin hizmetlerini çeşitlendirmesini, dijitalleşmesini ve yeşil dönüşüm adımlarını güçlendirmesini amaçlıyor. Son başvuru tarihi ise 1 Haziran 2026 saat 12.00 CET olarak açıklandı.

Çağrı, Tek Pazar Programı kapsamındaki DETOUR projesi altında yürütülüyor. Projede amaç, Akdeniz bölgesindeki yürüyüş rotaları boyunca daha dayanıklı ve sürdürülebilir bir turizm ekosistemi oluşturmak. Bu çerçevede desteklenecek projelerin, ürün, hizmet ya da iş modeli açısından yenilikçi çözümler ortaya koyması bekleniyor. Özellikle iklim riskleri, mevsimsel dalgalanmalar ve pazar aksaklıklarına karşı işletmelerin uyum kapasitesinin artırılması öne çıkıyor.

Türkiye’nin yanı sıra İtalya, Yunanistan ve Bulgaristan da uygun ülkeler arasında yer alıyor. Coğrafi uygunluk alanları İtalya’da Via Francigena’nın Pavia Roma bölümü ve 10 kilometrelik tampon bölgeyi, Yunanistan’da Olympos, Kissavos ve Mavrovouni dağ yollarını, Bulgaristan’da Trakya Turizm Bölgesi ile Sultan Yolu’nu kapsıyor. Türkiye ayağında ise uygun saha, Likya Yolu güzergâhı ve çevresindeki tampon bölge olarak belirlendi.

Başvuru takvimi netleşti

Başvurular 9 Mart 2026 tarihinde açıldı. Değerlendirme dönemi 1 Haziran ile 12 Temmuz 2026 tarihleri arasında yürütülecek. Sonuçların en geç 13 Temmuz 2026’ya kadar açıklanması, seçilen projelerin ise 1 Eylül 2026’dan itibaren başlaması öngörülüyor. Projelerin süresi 6 ila 9 ay arasında olacak ve bu süre zorunlu tutulacak.

Mali destek tutarı proje başına 15 bin avro ile 25 bin avro arasında değişiyor. Finansman oranı yüzde 100 olarak uygulanacak ve ortak finansman şartı aranmayacak. Destek, toplu ödeme yöntemiyle verilecek. Ödeme planına göre sözleşme imzalandığında yüzde 20, ara rapor sonrasında yüzde 40, nihai raporun kabul edilmesinin ardından da kalan yüzde 40 ödenecek.

Çağrıda bütçe dağılımına ilişkin bazı açık kurallar da yer alıyor. Buna göre toplam finansmanın en az yüzde 60’ı turizm KOBİ’lerine ayrılmak zorunda. Ekipman maliyetleri ise toplam proje bütçesinin en fazla yüzde 30’unu oluşturabilecek. Mevcut fonların yetersiz kalması halinde yalnızca son sırada yer alan projenin bütçesinde kesinti yapılabileceği belirtiliyor.

Kimler başvurabilecek

Başvuru yapacak işletmelerin turizm ya da turizmle bağlantılı sektörlerde faaliyet göstermesi gerekiyor. Ayrıca bu işletmelerin en az bir yıldır yasal olarak kurulmuş olması ve AB KOBİ tanımına uyması isteniyor. Bu tanıma göre işletmenin 250’den az çalışanı bulunmalı; yıllık cirosu 50 milyon avroyu ya da bilançosu 43 milyon avroyu aşmamalı.

Uygun başvuru sahipleri arasında konaklama tesisleri, kamp alanları, yiyecek içecek işletmeleri, agro turizm girişimleri, çiftlikler, doğal parklar, ulaşım ve mobilite hizmetleri, tur operatörleri, seyahat acenteleri, kültürel ve yaratıcı faaliyetler, spor ve rekreasyon işletmeleri ile turizme yönelik BT, enerji ve çevre çözümleri sunan kuruluşlar bulunuyor. Program, yalnızca turizm işletmelerine değil, turizmle doğrudan bağlantısını gösterebilen sektörler arası ortaklara da açık tutuluyor.

Ortaklık yapısında 2 ila 5 bağımsız tüzel kişilik şartı aranıyor. Ortakların en az yüzde 50’sinin turizm KOBİ’si olması gerekiyor. En az bir turizm KOBİ’sinin de uygun yürüyüş rotası üzerinde ya da tampon bölgede yer alması zorunlu. Her kuruluş yalnızca bir finanse edilen ortaklığa katılabilecek; aynı başvuru sahibi birden fazla proje sunduğunda ise yalnızca son başvuru dikkate alınacak.

Aynı kişinin sahip olduğu iki işletmenin veya aynı aileden kişilere ait işletmelerin aynı projede ortak olamayacağı da metinde açık biçimde belirtiliyor. Bu durum çıkar çatışması kapsamında değerlendiriliyor. Ortakların birbirinden bağımsız tüzel kişilikler olması ve aralarında bağlı şirket ilişkisi ya da aile bağına dayalı kontrol bulunmaması gerekiyor.

Hangi faaliyetler desteklenecek

Çağrı kapsamında desteklenebilecek faaliyetler arasında yeni turizm ürünleri ve hizmetleri geliştirilmesi öne çıkıyor. Bunun yanında online rezervasyon sistemleri, dijital haritalama platformları, müşteri deneyimini ve operasyonel verimliliği artıracak yazılım lisansları da uygun faaliyetler arasında sayılıyor. Dijital hikâye anlatımı ve çevrimiçi görünürlüğün artırılması da programın hedefleriyle uyumlu başlıklar arasında yer alıyor.

Sürdürülebilir mobilite çözümleri, yeşil teknolojiler ve çevre sertifikaları da destek kapsamında bulunuyor. Pazar araştırmaları, iş planları, personel eğitimi, beceri geliştirme çalışmaları, iletişim faaliyetleri ve pazarlama kampanyaları da hibeye konu olabilecek. Ayrıca risk yönetimi planlaması ve iş sürekliliğini güçlendirecek uygulamalar da projelerde yer alabilecek başlıklar arasında gösteriliyor.

Bununla birlikte projelerin tek bir masraf kalemine dayanmaması bekleniyor. Metinde, dijitalleşme, eğitim, pazarlama ve sürdürülebilirlik gibi farklı faaliyetlerin dengeli bir bütçe dağılımı içinde bir araya getirilmesinin önerildiği ifade ediliyor. Proje yapısının çeşitlendirilmiş ve tutarlı bir faaliyet bileşimi sunması isteniyor.

Başvurular İngilizce, İtalyanca, Yunanca, Bulgarca veya Türkçe hazırlanabilecek. Gerekli belgeler arasında başvuru formu, bütçe şablonu, yasal kayıt belgesi, turizm faaliyeti belgesi, onur beyanı, seçim sonrasında ortaklık anlaşması ve hibe anlaşması yer alıyor. Seçim sürecinde projeler, her ülke için iki bağımsız dış uzman tarafından değerlendirilecek.

Projeler alaka düzeyi, kalite, uygulanabilirlik ve etki olmak üzere dört ana ölçüte göre puanlanacak. Her başlık için en az 3 üzerinden 5 puan alınması ve toplamda 12 üzerinden 20 eşik puanının aşılması gerekiyor. DETOUR eğitim programına katılan en az bir başvuru sahibinin yer aldığı projelere ise 1 bonus puan verilecek.

Sıkça sorulan sorular bölümünde, eğitime katılımın başvuru için ön koşul olmadığı ancak değerlendirmede avantaj sağlayabileceği de belirtiliyor. Seçilen projelerin üç ayda bir ilerleme raporu, ara rapor ve nihai rapor sunması gerekecek. Program, basit tek işletme yatırımlarından çok, ortakların rollerinin açık biçimde tanımlandığı ve tek bir işletmenin ötesinde fayda üreten gerçek iş birliği projelerini önceliklendiriyor.

DETOUR çağrısı, Likya Yolu üzerinde ya da bu hatta hizmet sunan turizm KOBİ’leri için belirli takvim, bütçe ve ortaklık koşullarıyla tanımlanmış bir destek çerçevesi ortaya koyuyor. Başvuru yapmayı planlayan işletmelerin çağrı rehberi, başvuru formu ve bütçe şablonunu dikkatle inceleyerek belgelerini eksiksiz hazırlaması gerekiyor. Çağrının resmi takvimine göre başvurular 1 Haziran 2026’da kapanacak, seçilen projeler ise 1 Eylül 2026’dan itibaren uygulamaya alınacak.

Kaynak: T.C. Dışişleri Bakanlığı Avrupa Birliği Başkanlığı