Matiate yeraltı şehri, Midyat’ın gizemli tarihine açılan kapı

Midyat’ın Estel Mahallesi’nde yer alan Matiate Yeraltı Şehri, yalnızca bir arkeolojik keşif değil, aynı zamanda binlerce yıllık bir tarihin tanığıdır. Bu büyüleyici yeraltı şehri, erken Hristiyanlık döneminde, pagan Roma İmparatorluğu’nun baskılarından kaçan topluluklar tarafından bir sığınak olarak inşa edilmiştir. Tarih boyunca korunaklı bir yaşam alanı ve dini bir merkez olarak kullanılan Matiate, şimdi bölgenin turizmde parlayan yıldızlarından biri olma yolunda ilerliyor.

Tarihe yolculuk: Matiate’nin kökenleri
Roma İmparatoru Diocletianus’un Hristiyanlara karşı uyguladığı baskı politikaları nedeniyle inşa edildiği düşünülen Matiate, MS 2. ve 3. yüzyıllara tarihlendiriliyor. Yeraltı şehrinde yapılan kazılarda, şırahaneler, tapınma alanları, su kuyuları, depolama birimleri ve galerili mezarlar gibi birçok yapı ortaya çıkarılmıştır. Bu buluntular, yeraltı şehrinin yalnızca bir sığınak değil, aynı zamanda bir yaşam merkezi olarak tasarlandığını gösteriyor.

Midyat’ın yeraltı katakomb mimarisinde inşa edilen bu devasa şehirde, yaklaşık 50 bin kişinin yıllarca yaşayabileceği bir alanın bulunduğu tahmin edilmektedir. Kazılar günümüzde iki noktada yoğunlaşmış olup, 13,5 dönümlük bir alanda yaklaşık 3500 metrekarelik kısmı ortaya çıkarılmıştır. Çalışmaların tamamlanmasıyla, Matiate’nin, dünya çapında bilinen en büyük yeraltı şehirlerinden biri olacağı öngörülmektedir.

Matiate’nin mimari ve kültürel zenginlikleri
Matiate, benzersiz mimarisi ve çok katmanlı yapısıyla dikkat çekmektedir. Şehirdeki tüneller ve dehlizler, farklı mekanları birbirine bağlayan karmaşık bir geçiş sistemi sunar. Burada yer alan başlıca yapılar arasında:

Tapınak ve ibadet alanları: Erken Hristiyanlık dönemine ait kilise ve sinagog izleri bulunmuştur.
Depolar ve şırahaneler: Şarap üretimi ve gıda depolaması için kullanılan alanlar.
Mezarlık alanları: Dromos adı verilen galerili mezarlık yapıları.
Su kuyuları ve sığınaklar: Şehrin uzun süreli bir yaşam alanı olarak tasarlandığını kanıtlayan unsurlar.
Midyat yeraltı şehri, yüzeydeki taş evler, camiler ve manastırlarla birleşerek, “tarih içinde tarih” kavramını ziyaretçilere sunmaktadır. Yeraltındaki şehir, 1900 yıllık geçmişiyle Roma döneminden günümüze kesintisiz bir yaşamın izlerini taşıyor.

Midyat ve çevresi: Tarihi ve kültürel bir hazine
Midyat, yalnızca Matiate ile değil, aynı zamanda açık hava müzesi niteliği taşıyan yüzeydeki tarihi yapılarıyla da dikkat çekmektedir. İlçede taş işçiliğinin nadide örnekleri olan tarihi evler, manastırlar ve kiliseler bulunmaktadır. Bunlardan bazıları:

Mor Gabriel Manastırı: Dünyanın en eski Süryani manastırlarından biri.
Midyat taş evleri: Bölgenin kendine özgü mimarisini yansıtan, oymalı taş işçiliğiyle ünlü yapılar.
Ulu Cami ve tarihi sokaklar: İslam mimarisinin örneklerini taşıyan eserler.
Midyat’ın geçmişi Asur yazıtlarında “Matiate” adıyla anılmış ve ilk yerleşim izleri MÖ 9. yüzyıla kadar uzanmıştır. Asur İmparatoru II. Aşurnasirpal’ın bölgeyi vergiye bağladığı ve burayı bir yönetim merkezi olarak kullandığı bilinmektedir.

Matiate yeraltı şehri’nin turizm potansiyeli
Kazı çalışmalarının tamamlanmasıyla birlikte, Matiate’nin kısım kısım turizme açılması planlanmaktadır. Midyat Belediyesi ve Mardin Müzesi’nin iş birliğiyle yürütülen projelerde, yeraltı şehrinin Midyat’a gelen turist sayısını iki katına çıkaracağı öngörülmektedir. Midyat Belediye Başkanı’nın ifadesiyle, bölgedeki yıllık 2 milyon turist sayısının, yeraltı şehrinin katkısıyla 4 milyona ulaşması beklenmektedir.

Midyat yeraltı şehri, Nevşehir ve Kayseri gibi bölgelerdeki diğer yeraltı şehirlerinden farklı olarak, yüzeydeki tarihi yapılarla birleşik bir yaşam alanı sunmaktadır. Bu durum, Matiate’yi dünya çapında benzersiz bir destinasyon haline getirmektedir.

Midyat’ta bir gün: Keşif ve büyü
Matiate Yeraltı Şehri’nin yanı sıra, Midyat’ın diğer tarihi ve doğal güzelliklerini keşfetmek için bir gün yetmeyebilir. Gezginler, ilçede yer alan Mor Barsavmo Manastırı, Hah Antik Kenti, Gümüş Takı Çarşısı ve Midyat Konuk Evi gibi birçok noktayı ziyaret edebilirler. Midyat, tarih ve doğayı seven gezginlere unutulmaz bir deneyim sunar.

Matiate’nin çağrısı
Matiate Yeraltı Şehri, tarih meraklıları, macera severler ve kültürel mirası keşfetmek isteyenler için eşsiz bir destinasyon sunmaktadır. Midyat’ın binlerce yıllık taş işçiliği ve yeraltındaki gizli dünyası, burayı dünya turizmi için önemli bir merkez haline getirmektedir.