MERS küresel tablo sabit kaldı

MERS CoV küresel durum 2025 güncellemesi açıklandı. Dünya Sağlık Örgütü’ne (DSÖ) yıl başından 21 Aralık 2025’e kadar toplam 19 MERS CoV vakası bildirildi; bunlardan dördü ölümle sonuçlandı. Bu son vakalar, hem küresel hem de bölgesel düzeyde orta düzeyde kalan genel risk değerlendirmesini değiştirmiyor. Bildirimler, virüsün dolaşımda olduğu ülkelerde tehdit oluşturmaya devam ettiğini gösteriyor ve hedefe yönelik enfeksiyon önleme ve kontrol (IPC) tedbirlerinin önemini vurguluyor.

Bildirimlerin 17’si Suudi Arabistan’dan, ikisi ise Fransa’dan geldi. 4 Haziran ile 21 Aralık 2025 arasında Suudi Arabistan Sağlık Bakanlığı iki ölüm dahil yedi vakayı rapor etti. Aralık ayı başında Fransa Ulusal UST Odak Noktası, Arap Yarımadası ülkelerine yakın zamanda seyahat etmiş kişilerde iki seyahatle ilişkili vakayı bildirdi. Bu süreçte temaslı takibi tamamlandı ve ikincil enfeksiyon doğrulanmadı.

2012’den bu yana tablo ve 2025’in dağılımı

2012’de Suudi Arabistan ve Ürdün’de ilk kez rapor edilen MERS CoV, o tarihten bu yana DSÖ’nün altı bölgesinin tamamında, 27 ülkede 2.635 laboratuvar onaylı vaka ve 964 ölümle kayıtlara geçti. Vakaların çoğu Suudi Arabistan’dan bildirildi; toplam 2.224 vaka ve 868 ölüm bu ülkede kaydedildi. 2025’teki 19 vakanın ülke içi dağılımı Suudi Arabistan’da beş bölgeyi kapsadı: Riyad (10), Taif (3), Najran (2), Hail (1) ve Hafr Al Batin (1). Fransa’da bildirilen iki vakanın, Arap Yarımadası’na yapılan yakın tarihli seyahatler sırasında maruziyetle ilişkili olduğu değerlendirildi.

Bu haber raporu, 4 Haziran–21 Aralık 2025 arasında bildirilen son dokuz vakaya odaklanıyor: Yedi vaka Suudi Arabistan’dan, iki vaka Fransa’ya ithal edildi. Suudi Arabistan’da bu dönemde bildirilen vakalar üç bölgede toplandı: Necran (2), Riyad (3) ve Teif (2). Vaka kümeleri arasında epidemiyolojik bağlantı saptanmadı.

Epidemiyoloji ve klinik görünüm

MERS, MERS CoV’un neden olduğu bir solunum hastalığıdır. Laboratuvarla doğrulanmış vakalar arasında bildirilen ölüm oranı yaklaşık %37’dir; daha hafif olguların tespit edilememesi bu oranın olduğundan yüksek görünmesine yol açabilir. İnsan enfeksiyonunun birincil yolu, virüsün doğal konağı ve zoonotik rezervuarı olan tek hörgüçlü develerle doğrudan veya dolaylı temastır. İnsandan insana bulaşma ise özellikle sağlık hizmeti ortamlarında, yakın temas veya kontamine yüzey ve damlacıklar yoluyla görülebilir.

Hastalık belirtisiz seyredebildiği gibi ateş, öksürük ve nefes darlığıyla başlayıp zatürreye, hatta akut solunum yetmezliğine ilerleyebilir. Bazı hastalarda gastrointestinal semptomlar da gözlenir. Yaşlılar, bağışıklığı baskılanmış kişiler ve diyabet, böbrek hastalığı, kanser veya akciğer hastalığı gibi kronik rahatsızlıkları olanlar ağır seyir açısından risk altındadır.

COVID 19 pandemisinin başlangıcından bu yana DSÖ’ye bildirilen MERS CoV vaka sayısında belirgin azalma görüldü. Bu durum, SARS CoV 2 sürveyansının önceliklendirilmesi ve benzer klinik tablolar nedeniyle MERS testlerinin görece azalmasıyla ilişkilendirildi. Suudi Arabistan, 2023’ün ikinci çeyreğinden itibaren influenza ve SARS CoV 2 için negatif çıkan örneklerde MERS CoV’u sentinel sürveyans algoritmalarına dahil etti. Pandemi döneminde önerilen maske, el hijyeni, mesafe ve havalandırma gibi önlemler de MERS dahil solunum yolu enfeksiyonlarının yayılımını azaltmış olabilir. SARS CoV 2 enfeksiyonu veya aşısıyla olası çapraz koruma gibi hipotezler ileri sürülmüş olsa da daha fazla araştırmaya ihtiyaç var.

Sağlık hizmetlerinde IPC önlemleri ve ülke yanıtları

DSÖ, sağlık tesislerinde MERS CoV’un yayılmasını sınırlamak için standart, damlacık ve temas önlemlerinin tutarlı şekilde uygulanmasını; aerosol üreten işlemler sırasında hava yoluyla bulaşma önlemlerinin alınmasını önermektedir. Şüpheli veya doğrulanmış olguların hızla tanınması, uygun triyaj, izolasyon, havalandırmanın iyileştirilmesi ve temaslı takibi kritik önemdedir. Suudi Arabistan’da sürveyansın güçlendirilmesi, olguların hızla bildirilmesi, sağlık çalışanlarının maruziyet risklerinin değerlendirilmesi ve 14 günlük semptom izlemi gibi uygulamalar sürdürülüyor. Deveyle temas öyküsü olan topluluk kaynaklı vakalarda, hayvan kaynaklarının araştırılması ve karantina dahil önlemler uygulanıyor.

Fransa, 4 Aralık 2025’te iki ithal vakayı duyurdu; ilk vakadan elde edilen genom dizisi Arap Yarımadası’nda dolaşan soy ile uyumlu bulundu. Aynı seyahatte bulunanlar ve hastane temaslıları için izlem tamamlandı; ikincil vaka tespit edilmedi. Asemptomatik eş maruz kalan risk gruplarına 29 güne kadar kapsamlı test protokolü gönüllü olarak sunuldu.

DSÖ risk değerlendirmesi ve tedavi yaklaşımları

21 Aralık 2025 itibarıyla bildirilen toplam 2.635 vaka ve 964 ölüm ışığında, DSÖ’nün küresel risk değerlendirmesi orta düzeyde kalmaya devam ediyor. Geçmişte Orta Doğu dışındaki dikkate değer bir salgın Mayıs 2015’te Kuzey Kore’de görülmüş; 186 doğrulanmış vaka ve 38 ölüm kaydedilmişti. Son yıllarda Suudi Arabistan’da sınırlı sağlık hizmeti kaynaklı kümeler bildirildi; 2025 kümesinde kapsamlı temaslı takibi sayesinde asemptomatik ve hafif vakalar tespit edildi ve tamamen iyileşti.

MERS CoV için halen lisanslı aşı veya spesifik tedavi bulunmuyor; aday aşılar ve tedaviler geliştirme aşamasında. Klinikte bakım destekleyicidir ve hastanın ihtiyacına göre solunum desteğini içerir. En büyük klinik çalışma, lopinavir ritonavir ve interferon β 1b kombinasyonunu plasebo ile karşılaştırdı; 90 günlük mortalite oranları %48 ve %29 olarak rapor edildi. Kortikosteroidlerin MERS’teki yararı belirsizdir; konvalesan plazma ve antibiyotiklere ilişkin kontrollü veri kısıtlıdır.

Toplum için öneriler ve genel görünüm

Altta yatan kronik hastalığı olan bireylerin, virüsün dolaşımda olabileceği çiftlik, pazar ve ahırlarda özellikle tek hörgüçlü develerle yakın temastan kaçınmaları önerilir. Hayvansal ürünlerle temas öncesi ve sonrasında el hijyeni, hasta hayvanlardan uzak durma ve gıda güvenliği kurallarına uyum önem taşır. Çiğ deve sütü veya deve idrarı tüketilmemeli; et uygun şekilde pişirilmelidir. DSÖ, giriş noktalarında özel tarama ve seyahat veya ticaret kısıtlaması önermemektedir. Kurum, epidemiyolojik durumu izlemeyi ve en güncel bilgilere dayanarak risk değerlendirmelerini sürdürmeyi planlıyor.

Kaynak: DSÖ’