Müzelerde işaret dili sorusu Mecliste

Müzelerde işaret dili erişimi, Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşındı. Cumhuriyet Halk Partisi Uşak Milletvekili Op. Dr. Ali Karaoba tarafından verilen yazılı soru önergesiyle, Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı müze ve ören yerlerinde işitme engelli bireylere sunulan hizmetler sorgulandı.

Önerge, Anayasa’nın 98’inci ve TBMM İç Tüzüğü’nün 96’ncı maddeleri kapsamında, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un yazılı yanıtlaması talebiyle Meclis Başkanlığına sunuldu. Önergede, kültür ve turizm hizmetlerinin yalnızca boş zaman faaliyeti değil, kültürel yaşama katılım açısından temel bir kamusal hak olduğu vurgulandı.

Kültürel mirasa erişimde iletişim engeli

Türkiye’nin müzeleri, ören yerleri ve tarihi alanlarıyla dünyanın en çok ziyaret edilen ülkeleri arasında yer aldığı hatırlatılan önergede, işitme engelli ve sağır bireylerin bu alanlardan eşit ve bağımsız biçimde yararlanmasının güç olduğu ifade edildi. Özellikle sesli rehberlere dayalı anlatımların yaygınlığına dikkat çekildi.

Metinde, işaret dili destekli bilgilendirme eksikliği ile erişilebilir dijital içeriklerin yetersizliğinin, sağır bireylerin kültürel mirasa doğrudan erişimini sınırlandırdığı belirtildi. Bu durumun kültürel haklar açısından ciddi bir eşitsizlik yarattığı vurgulandı.

Türk İşaret Dili desteği sınırlı

Yazılı soru önergesinde, Türkiye’nin en çok ziyaret edilen müze ve ören yerlerinde bilgilendirme panoları, rehberlik hizmetleri ve dijital uygulamaların büyük ölçüde sesli veya metin temelli olduğu kaydedildi. Türk İşaret Dili desteğinin ise sınırlı ya da yok denecek düzeyde olduğu ifade edildi.

Bu tablonun, işitme engelli bireylerin kültürel deneyimi başkalarına bağımlı biçimde yaşamasına yol açtığına dikkat çekildi. Kültürel yaşama katılım hakkının yalnızca fiziksel değil, aynı zamanda iletişimsel erişimi de kapsadığı vurgulandı.

Bakanlığa yöneltilen sorular

CHP’li Karaoba, Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı veya Bakanlık denetiminde bulunan müze ve ören yerlerinde Türk İşaret Dili destekli bilgilendirme sunulan alanların hangileri olduğunu sordu. Bu alanların toplam ziyaretçi içindeki payının da açıklanması talep edildi.

Önergede ayrıca, Bakanlığa bağlı müze ve ören yerlerinde görev yapan Türk İşaret Dili bilen personel sayısı ile bu personelin iller ve kurumlar bazındaki dağılımına ilişkin bilgi istendi.

Eğitim ve dijital içerik başlığı

Müze rehberleri, güvenlik görevlileri ve ziyaretçi hizmetleri personeline yönelik Türk İşaret Dili eğitimi veya işitme engelli bireylerle iletişime dair hizmet içi eğitim programlarının bulunup bulunmadığı da sorular arasında yer aldı. Bugüne kadar bu eğitimlere kaç personelin katıldığı da önerge kapsamında gündeme getirildi.

Bakanlığın resmî internet siteleri, müze ve ören yeri tanıtım sayfaları, dijital biletleme sistemleri ve mobil uygulamalarında Türk İşaret Dili destekli içerik sunulup sunulmadığı da ayrıca soruldu. İçerik sunulmuyorsa gerekçesinin açıklanması talep edildi.

Rehber sistemleri ve standartlar

Sesli rehber sistemlerinin yaygın olduğu müze ve ören yerlerinde, işitme engelli bireyler için işaret dili destekli video rehberler, görsel anlatımlar veya altyazılı içeriklerin geliştirilip geliştirilmediği de önergeye konu edildi. Bu kapsamda yürütülen projelerin neler olduğu soruldu.

Kültürel miras alanlarında erişilebilirlik konusunda belirlenen ulusal standartlar içinde Türk İşaret Dili’nin yerinin ne olduğu ve bu standartların uygulanmasına yönelik bir denetim mekanizmasının bulunup bulunmadığı da Bakanlığa yöneltilen sorular arasında yer aldı.

Yazılı soru önergesinde, Türk İşaret Dili’nin müzeler, ören yerleri, sergi alanları ve turizm bilgilendirme sistemlerinde yaygınlaştırılmasının, kapsayıcı bir kültür politikasının gereği olduğu vurgulandı. Bakanlığın bu alanda kısa, orta ve uzun vadeli hedefler, bütçe ve takvim içeren bir eylem planının bulunup bulunmadığı da Meclis gündemine taşındı.

Kaynak: TBMM