Portekiz oturum izninde 870 euro tartışması

Portekiz oturum izni gerçek bir ikamet programı ancak 870 euro geliri olan herkese otomatik oturum verilmiyor. Değerlendirme gelir türü tasarruf ve konaklamaya göre yapılıyor.

Portekiz’in pasif gelir sahiplerine yönelik oturum izni programı, Türkiye’de son dönemde “aylık 870 euro geliri olan herkesin Avrupa’da oturum alacağı” yönündeki haberlerle gündeme geldi. Ancak Portekiz makamlarının resmî açıklamaları bu iddiayı doğrulamıyor. Program gerçek ve hukuki dayanağı olan bir ikamet yolu olsa da, 870 euroyu göstermek tek başına otomatik kabul anlamına gelmiyor.

Portekiz hükümeti, 2025 yılı için asgari aylık ücreti 870 euro olarak belirledi ve oturum izni başvurularında geçim şartı bu rakama bağlandı. Resmî kılavuzlarda yalnızca “geçim şartı asgari aylık ücret üzerinden değerlendirilir” ifadesi yer alıyor. Hiçbir devlete ait belgede “870 euroyu gösteren herkes oturum alır” şeklinde bir güvence bulunmuyor. Başvurular gelir türü, tasarruf seviyesi, konaklama belgeleri ve başvuru sahibinin Portekiz’de gerçekten yaşayacağına dair güven unsurlarıyla birlikte değerlendiriliyor.

Yanlış algı: 870 euro ile otomatik Avrupa oturumu

Türkiye’de yaygınlaşan iddia, “870 euro geliri olan her Türk vatandaşının otomatik olarak AB oturumu alacağı” şeklinde sunuluyor. Ancak Portekiz Dışişleri Bakanlığı (MNE) ve Entegrasyon, Göç ve İltica Ajansı’nın (AIMA) yayımladığı resmî belgelerde böyle bir ifade bulunmuyor.

Oturum izni programı, yalnızca rakamsal gelir tutarına değil, gelirin niteliğine odaklanıyor. Gelirin emekli maaşı, kira, temettü, tasarruf faizi veya benzeri pasif kaynaklardan gelmesi gerekiyor. Aktif gelir elde edenler için farklı başvuru yolları bulunuyor.

Gelirin pasif olması ve belgelenmesi şart

870 euro yalnızca taban rakamı gösteriyor. Başvuru sahibinin gelirinin düzenli, sürdürülebilir ve pasif nitelikte olduğunu kanıtlaması gerekiyor. Bu çerçevede banka ekstreleri, vergi beyannameleri, kira sözleşmeleri veya temettü belgeleri isteniyor.

Bazı konsolosluk uygulamalarında yıllık geçim masraflarını karşılayacak 10.440 euro tasarruf gösterilmesi de fiili bir koşul haline gelmiş durumda. Yetkililer, başvuru sahibinin kamu kaynaklarına yük olmadan yaşayabileceğini görmek istiyor.

Portekiz’de konut zorunluluğu

Oturum izni başvurularında Portekiz’de kalıcı bir adres bildirme zorunluluğu bulunuyor. En az 12 ay süreli kira sözleşmesi veya mülk tapusu talep ediliyor. Başvuru aşamasında otel veya geçici konaklama adresleri kabul edilse de oturum izni onaylanmadan önce kalıcı adres sunulması şart.

Başvuru öncesi Portekiz vergi numarası (NIF) alınması, ardından Portekiz’de banka hesabı açılması ve en az bir yıllık yaşam giderlerini karşılayacak tutarın bu hesaba aktarılması gerekiyor.

Adli sicil ve sağlık sigortası temel kriterler

Başvuru sahiplerinin son üç ay içinde alınmış temiz adli sicil belgesi, başvuru sırasında geçerli seyahat sigortası ve oturum izni aşamasında kapsamlı sağlık sigortası sunmaları gerekiyor. Portekiz makamları, ülkeye girişte finansal ve hukuki güvenilirliği ön planda tutuyor.

Oturum izninin korunması için fiili ikamet şartı

Oturum izni kısa vadeli bir hak değil. Başvuru sahibinin Portekiz’de fiilen yaşaması gerekiyor. Kurallara göre bir seferde altı aydan fazla kesintisiz, toplamda ise sekiz ayı aşan yurtdışı kalışlar oturum hakkını riske atabiliyor.

İlk oturum izni iki yıl geçerli. Şartlar devam ettiği sürece üç yıl daha uzatılabiliyor. Toplam beş yıllık yasal ikamet, temiz adli sicil ve temel düzeyde Portekizce bilgisiyle daimi oturum veya vatandaşlık başvurusu mümkün hale geliyor.

Vergi eşiği bazı başvuru sahipleri için avantajlı

Portekiz’de gelir vergisinin ilk 12.180 euroluk kısmı vergiden muaf. Oturum izni için gereken yıllık 10.440 euro gelir bu tutarın altında kaldığı için, bazı başvuru sahipleri fiilen gelir vergisi ödemeyebiliyor. Bu durum, özellikle emekliler ve düzenli pasif gelir sahipleri için programı cazip hale getiriyor.

Alternatif yollar

Aktif gelir sahibi olanlar için “dijital göçebe oturum izni” programı seçenekler arasında. Yatırıma dayalı oturum arayanlar için ise 250 bin eurodan başlayan yatırım temelli oturum modelleri bulunuyor.

Genel görünüm

Portekiz’in pasif gelir temelli oturum izni programı gerçek ve erişilebilir bir ikamet yolu. Ancak “870 euroyu gösteren herkes oturum alır” söylemi doğru değil. Başvurular yalnızca gelir tutarına göre değil; gelirin niteliği, tasarruf, konaklama ve ikamet niyeti gibi unsurlarla birlikte değerlendiriliyor.

Kaynak: Portekiz Dışişleri Bakanlığı (MNE) ve Entegrasyon, Göç ve İltica Ajansı (AIMA)