RTÜK’ün para cezalarına Sayıştay uyarısı

İzmir Milletvekili Sevda Erdan Kılıç, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu’nun (RTÜK) 2024 yılına ait Sayıştay Denetim Raporu’nda yer alan bulguları Meclis gündemine taşıdı. Kılıç, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un yanıtlaması istemiyle verdiği yazılı soru önergesinde, RTÜK’ün para cezaları, denetim uygulamaları ve ifade özgürlüğüyle ilgili tartışmalı yönlerini gündeme getirdi.

Sayıştay raporuna göre, RTÜK 2024 yılı içinde medya hizmet sağlayıcılarına 262 milyon TL’yi aşan idari para cezası uyguladı. Ancak bu cezaların yalnızca yaklaşık 42 milyon TL’si tahsil edildi. Geri kalan tutarın tahsil edilememesi, kamu gelirlerinin etkin biçimde yönetilmediği eleştirilerine neden oldu.

“Cezalar yüksek, tahsilat düşük”

Milletvekili Kılıç, tahsil edilemeyen para cezalarının kamu zararı oluşturup oluşturmadığını ve bu konuda sorumluluk tespitinin yapılıp yapılmadığını sordu. Ayrıca, 2024 yılı faaliyet raporunda karar sayısının önceki yıllara göre azaldığını, buna rağmen ceza tutarlarının yüksek kaldığını belirterek, “RTÜK’ün yaptırım uygulamalarında ölçülülük, tarafsızlık ve etkinlik ilkeleri sorgulanmaktadır” dedi.

“Ahlaki değer” gerekçesiyle verilen kararlar gündemde

Önergede, RTÜK’ün “aile yapısının korunması”, “ahlaki değerler” ve “etik ilkeler” gerekçesiyle aldığı kararların, Anayasa’nın 26’ncı maddesinde güvence altına alınan ifade özgürlüğüyle ne kadar uyumlu olduğunun açıklanması istendi. Kılıç, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihatlarıyla uyumun değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Milletvekili ayrıca, RTÜK’ün uyguladığı yaptırımların ulusal, bölgesel ve yerel kanallar arasındaki oransal dağılımının kamuoyuna açıklanmasını talep etti.

Dijital yayın ve yapay zekâ denetimi soruldu

Kılıç, RTÜK’ün dijital platformlardan ve internet yayınlarından elde ettiği yüzde 1,5’lik gelir payının toplam tutarını ve bu gelirlerin denetim mekanizmalarını da sordu.

Ayrıca, yapay zekâ destekli izleme sistemlerinin kullanılmaya başlanmasıyla birlikte kişisel verilerin korunması, algoritmik tarafsızlık ve ifade özgürlüğü konularında hangi güvence mekanizmalarının oluşturulduğunu gündeme getirdi.

“RTÜK baskılayıcı denetim mi yapıyor?”

Kılıç, RTÜK’ün kamuoyunda sıkça eleştirilen “baskılayıcı denetim” anlayışı iddialarına da değinerek, kurumun bu yönde bir iç değerlendirme veya bağımsız etki analizi yapıp yapmadığını sordu.

Sayıştay’ın 2024 denetim raporu, RTÜK’ün gelir yönetimi ve denetim politikalarına ilişkin tartışmaları yeniden gündeme getirdi. CHP’li Sevda Erdan Kılıç’ın önergesiyle birlikte, hem tahsil edilemeyen para cezaları hem de denetimlerdeki objektiflik sorunu Meclis’in öncelikli gündemlerinden biri haline geldi.

Kaynak: TBMM