Şamran kanalı yok olma tehlikesiyle karşı karşıya

Van Milletvekili Gülcan Kaçmaz Sayyiğit, Şamran kanalı ve Kırk Değirmenler’in korunması için Kültür ve Turizm Bakanlığı’na yazılı soru önergesi sundu.

Van Milletvekili Gülcan Kaçmaz Sayyiğit, Urartu dönemine uzanan Şamran kanalı ile Kırk Değirmenler sisteminin korunması amacıyla Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un yanıtlaması istemiyle yazılı soru önergesi verdi. Sayyiğit, Van’ın önemli kültürel mirasları arasında yer alan bu tarihi su yapılarının yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu belirtti.

Urartu Kralı Menua tarafından yaklaşık 2 bin 750 yıl önce inşa edilen Şamran kanalı, hem mühendislik hem de ekonomik açıdan bölgeye katkı sağlayan bir yapı olarak tanımlanıyor. Gürpınar (Payîzava) ilçesinden başlayıp Van Kalesi’ne kadar uzanan kanalın, geçmişte tarımsal sulama ve değirmen sistemlerine su temin ettiği hatırlatıldı.

Ancak, Sayyiğit’in açıklamasına göre, kanalın günümüzde ciddi tahribat ve ihmal altında olduğu ifade edildi. Özellikle 1988 yılından itibaren asbest içeren beton boruların kullanılmaya başlanmasıyla kırılmaların arttığı, bu durumun kaçak sulama ve yapısal bozulmalara yol açtığı kaydedildi.

Tahribat ve ilgisizlik kültürel mirası tehdit ediyor

Milletvekili Sayyiğit, önergesinde Şamran kanalının birçok bölümünde kırılma, aşınma ve dağılma seviyesinde hasar bulunduğunu belirtti. Kanal çevresinde koruma ve bakım çalışmalarının yetersiz kaldığını, temizlik eksikliğinden dolayı çöp birikimlerinin oluştuğunu vurguladı.

Sayyiğit, bu ilgisizliğin yalnızca kanalın fiziksel yapısını değil, aynı zamanda üzerinde kurulu Kırk Değirmenler sistemi gibi kültürel unsurları da tehdit ettiğini dile getirdi. Tarihi su yolu boyunca yer alan değirmenlerin birer birer yok olduğuna dikkat çekti.

Önergesinde, Şamran kanalının sadece su taşıyan bir yapı değil, aynı zamanda 50 kilometrelik güzergâhı boyunca bölgeye kültürel ve ekonomik değer katan bir miras olduğunu vurguladı.

Bakanlığa yöneltilen sorular

Sayyiğit, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’a yönelttiği altı soruda, Şamran kanalındaki tahribatın Bakanlık kayıtlarına nasıl yansıdığını ve bu konuda herhangi bir inceleme yapılıp yapılmadığını sordu.

Ayrıca, kanalın korunmasına ilişkin bir eylem planının bulunup bulunmadığını ve bugüne kadar ne tür tedbirlerin alındığını öğrenmek istedi. Önergesinde, Van’daki tarihi yapıların korunması için ayrılan bütçe miktarını ve 2026 yılı ödenek planlarını da gündeme taşıdı.

Sayyiğit, Kırk Değirmenler’in bir kültür mirası olarak değerlendirilip değerlendirilmeyeceğini, ayrıca Şamran kanalının dünya mirası listesine alınması için somut adımlar atılıp atılmayacağını sordu.

Van’ın tarihî kimliğinin önemli parçaları arasında yer alan Şamran kanalı ve Kırk Değirmenler, yıllardır süregelen ihmal nedeniyle ciddi risk altında bulunuyor. Milletvekili Sayyiğit’in önergesi, bu mirasın korunması için acil bir eylem planı hazırlanması gerekliliğini yeniden gündeme taşıdı.

Kanalın hem tarihsel hem kültürel değeri açısından korunması, Van turizmi ve bölge kimliği için büyük önem taşıyor.

Kaynak: TBMM