Taş ocakları tehdidi: Roma su yolları risk altında

Evrim Rızvanoğlu, Danamandıra’daki Roma su yollarının taş ocağı faaliyetlerinden etkilenip etkilenmediğini sordu. Kültür varlıkları için denetim talep etti.

İstanbul Milletvekili Evrim Rızvanoğlu, İstanbul’un Silivri ilçesine bağlı Danamandıra Mahallesi sınırlarında bulunan Roma su yollarının korunmasına ilişkin bir yazılı soru önergesi verdi. Rızvanoğlu, bölgede yer alan kültür varlıklarının taş ocağı faaliyetleri nedeniyle zarar görme riski altında olduğunu belirterek, konuyu Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un yanıtlaması istemiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na taşıdı.

Rızvanoğlu’nun önergesinde, Roma dönemine ait su galerileri ve hat kalıntılarının 2863 sayılı Kanun kapsamında taşınmaz kültür varlığı olarak tescillendiği hatırlatıldı. İstanbul 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından I. Grup yapı olarak belirlenen bu alanda, su yolu güzergâhının her iki tarafında toplam 100 metrelik koruma bandı oluşturulduğu ifade edildi.

Taş ocaklarıyla iç içe geçmiş koruma alanı

Önergede, Danamandıra Mahallesi Muhtarlığı’nın bu karara yaptığı itirazın, Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu tarafından 24 Eylül 2025’te reddedildiği belirtildi. Yüksek Kurul, mevcut koruma mesafesinin yeterli olduğunu bildirdi. Ancak Rızvanoğlu, bölgedeki çok sayıda taş ocağının, tescilli Roma su yollarına fiilen çok yakın konumda faaliyet yürüttüğünü, bazılarında patlatmalı üretim yapıldığına dair bilgiler bulunduğunu ifade etti.

Milletvekili, bu durumun kültür varlıklarının titreşim, yer hareketi ve çevresel etkilerden zarar görüp görmediği sorusunu gündeme taşıdı. “Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre, bazı taş ocakları su yollarının bulunduğu alanlarla iç içe geçmiş durumda,” diyen Rızvanoğlu, koruma alanlarının sahada nasıl uygulandığının ve denetlendiğinin açıklanmasını istedi.

Denetim, yaptırım ve raporlama talebi

Rızvanoğlu, Bakan Ersoy’dan şu sorulara yanıt verilmesini talep etti:
Bakanlık tarafından kaç kez yerinde denetim yapıldığı, bu denetimlerin sonuçlarının ne olduğu; taş ocaklarının faaliyetlerinden Bakanlığın haberdar olup olmadığı; patlatmalı üretimin yarattığı titreşimlerin su galerileri üzerindeki etkileriyle ilgili teknik inceleme veya rapor hazırlanıp hazırlanmadığı; bölgede birden fazla taş ocağının yaratabileceği kümülatif etkinin değerlendirilip değerlendirilmediği.

Ayrıca, koruma alanlarının ihlal edilmesi halinde uygulanan idari veya cezai yaptırımların olup olmadığını soran Rızvanoğlu, Roma su yolları için sürekli izleme, periyodik raporlama veya alan yönetim planı oluşturulup oluşturulmadığını da gündeme getirdi.

Kültür mirası için koruma çağrısı

CHP’li vekil, kültür varlıklarının korunması amacıyla taş ocağı faaliyetleri için ek mesafe, faaliyet kısıtı veya özel koruma kararı alınıp alınmayacağının da yanıtlanmasını istedi. Rızvanoğlu, önergesinde “Roma su yolları, İstanbul’un kültürel mirasının önemli bir parçasıdır. Bu yapılar yalnızca arkeolojik değer taşımakla kalmaz, aynı zamanda tarihî su sistemlerinin izlerini günümüze taşır,” ifadelerine yer verdi.

Bölgedeki maden ve taş ocağı faaliyetlerinin kültür varlıklarıyla aynı alanda sürdürülmesinin, hem arkeolojik dokuyu hem de çevresel dengeyi tehdit ettiğini belirten Rızvanoğlu, Bakanlıktan acil koruma önlemleri talep etti.

Soru önergesinin 15 günlük cevap süresi devam ederken, bölge halkı ve yerel çevre dernekleri Danamandıra’daki su yolları için etkin denetim ve kalıcı koruma kararları bekliyor.

Rızvanoğlu’nun önergesi, taş ocaklarıyla kültürel miras alanlarının iç içe geçtiği bölgelerde koruma uygulamalarının güçlendirilmesi gerektiğini bir kez daha gündeme getirdi.

Kaynak: TBMM