Turist başına yemek israfı 1 kilogramı aşıyor

Turistlerin otel büfelerinde oluşturduğu yemek israfı 1,68 milyon tona ulaştı. Türkiye’de ise turist başına 1 kilogramdan fazla tabak atığı ortaya çıkıyor.

Her turist 1 kg yemeği çöpe atıyor!

Dünya Turizm Örgütüne (WTO) göre, 2024’te dünyadaki toplam bir yıllık turist sayısı 1,4 milyar kişiye ulaşmış. En basit turizm tanımına göre “Evinin dışında 24 saat başka bir yere herhangi bir nedenle hareket eden kişi turisttir.” Elbette burada evinin dışında bir yerde konaklama şartı vardır.

Bu yüzden istatistiklerde “ziyaretçi” sayısı ayrı, “konaklama yapan” gerçek turist sayısı ayrı verilmektedir. Aksi takdirde, aynen bizde olduğu gibi; Bulgaristan’dan “hanım kalk” deyip elinde fileyle Edirne’ye alışverişe gelip ciğer bile yemeden geri dönen kişilerden tutun, Irak’tan yüklediği petrolü Diyarbakır’a döküp geri dönen kamyoncuya ve ülkemiz sınırlarında İran’dan Suriye’ye ve hatta İstanbul Havalimanı’na Sibirya’dan gelip Afrika’ya uçan ama bu arada memlekete giriş çıkış yapan herkes turist olmakta…

Bu nedenle ülkemiz turizmi 60 milyonlara doğru koşarken, otelci ve acentacılar “Kardeşim nerede bu turistler? Bizde bunun yarısı bile yok.” diyerek sızlanmakta. Çünkü sanki bu gibi transitler de turist diye şişirilmekte!

Bu açıdan bakıldığında Türkiye’nin 2024 yılında konaklama yapan turist sayısı 42 milyon iken, yabancı ziyaretçi sayısı 52 milyon, yurt dışı Türkler dahil ziyaretçi sayısı 62 milyon olarak verilmektedir.

Benim esas derdim de işte bu gerçek turistlerin gittikleri otellerde, özellikle büfelerde arsızca doldurdukları tabaklarda bıraktıkları yemekler, tatlılar, meyveler… Hatta sular, şerbetler, vs. Neler neler!

O bir tabak yemek artığı için dakikada bir çocuk Afrika’da açlıktan ölürken, şu anda her gün TV’lerde Gazze’de millet açlıktan kırılırken, bu turist arsızlığını durdurmak için sert uyarılar ve sert önlemler gerekli.

Hele bizim gibi “her şey dahil”le iyice şımartılmış turistlere, büfelerin önüne ölümcül açlık manzaraları ve aşağıdaki rakamlar da koyularak ana-baba ve de çocukları korkutarak eğitmek şart.

“Efendim tatilde kimsenin konforunu kaçırmak istemeyiz.” diyen otelciler aynı anda bu uygulamayı yaparsa, rekabet sorunu ortadan kalkar ve turistler 5 saniye göreceği bir uyarıyla masaya oturduğunda herhalde 1-2 dakika bunu konuşur. Ana-babalar utanırken, çocuklarına da bir uyarıda bulunurlar… diye ümit ediyoruz.

Elbette bunun evlere yayılması, hükümet politikası olması, anaokullardan eğitimine başlanması gibi uzayıp giden bir politika olmasını arzuluyoruz. (Diğer yandan yeme-içme atıklarının azalması elbette otelcilerin kârınadır ve bu ileride işlenecek konulardan biridir.)

Dünya genelinde 1,4 milyar turistin yarattığı tabak atığı nasıl hesaplanıyor?

Yıllık 1,68 milyon ton yemek atığı ile kaç kişi doyar?

Bu rakam, her bir turistin 1 kg’dan fazla atık yarattığını gösteriyor. Hesaplama şöyle:

1. Dünya genelinde uluslararası turist sayısı
• 1,4 milyar turist (2024 tahmini, WTO)

2. Ortalama kalış süresi
• UNWTO ve çeşitli kaynaklara göre uluslararası turistlerin ortalama kalış süresi yaklaşık 4–5 gece.
• Biz: 4 gece varsayalım → 1,4 milyar × 4 = 5,6 milyar geceleme

3. Ortalama öğün sayısı (otel büfesi veya restoranda)
• Otel konaklamalarında turistlerin büyük çoğunluğu günde 2 öğün (kahvaltı ve akşam yemeği) tüketir.
• 5,6 milyar geceleme × 2 öğün = 11,2 milyar öğün

4. Tabak atığı oranı (ortalama)
• Bilimsel çalışmalara göre otel büfelerinde tabak atığı oranı %10–25 arasında değişiyor.
• Ortalama kişi başı öğün israfı: 120–200 gram (FAO, WRAP, UNEP verilerine dayalı)
• Ortalama 150 gram/tabak atığı varsayarsak:
• 11,2 milyar öğün × 150 gram = 1,68 milyon ton tabak atığı

Türkiye’deki turistlerin yıllık tabak atığı ne kadar?

Şimdi benzer yöntemi kullanarak Türkiye’deki uluslararası turistlerin otellerde yarattığı yıllık tahmini tabak atığı miktarını adım adım hesaplayalım:

1. Türkiye’ye gelen yabancı turist sayısı (2024)
• 52,6 milyon yabancı turist (Kültür ve Turizm Bakanlığı verisi)

2. Ortalama kalış süresi
• Ortalama kalış süresi 2024 için yaklaşık 3,2 gece (Bakanlık verisi)
• 52,6 milyon × 3,2 = 168,32 milyon geceleme

3. Otellerde tüketilen öğün sayısı
• Otellerde günde 2 öğün (kahvaltı + akşam yemeği) esas alınarak:
• 168,32 milyon geceleme × 2 = 336,64 milyon öğün
• Ancak bu rakamı 20–25 milyon civarı “her şey dahil” turistimizle rahatlıkla ikiyle çarpmak gerekir.

4. Tabak atığı oranı (Türkiye için tahmini)
• Türkiye’deki açık büfe sisteminde yapılan çalışmalarda kişi başı tabak atığı: 100–200 gram arasında
• (“Her şey dahil”de rahatlıkla 24 saatte 300–400 gr. — Sular ve tüm diğer içecekler hariç)
• Ortalama 150 gram (0,15 kg) alalım:
• 336,64 milyon öğün × 0,15 kg = 50 milyon kg = 50.000 ton

Notlar:

• Bu rakam sadece yabancı turistleri ve otel büfelerini kapsar.
• Yerli turistler, yazlıkçılar, günübirlikçiler, ev dışı yemekler dahil değildir.
• Türkiye’deki toplam gıda israfı bu sayının çok üzerindedir (yıllık ≈ 18 milyon ton; TÜBİTAK ve FAO verileri).

Yani Türkiye’de de turist başına 1 kg’dan fazla tabak atığı çöpe gitmekte… Ve bu rakam, en az 20–25 milyonluk “her şey dahil” turistiyle rahatlıkla kişi başı 2 kg atık rakamına kadar çıkacaktır.

Vicdansızlığa karşı ortak kampanya çağrısı

İşte bu vahşeti ve vicdansızlığı durdurmak için önerimiz:

Gittikçe bu vahşi turizmden lüks boyutlarda gelişen Dubai’den tutun, Suudi Arabistan’a kadar İslam ülkelerinin öne çıkması ve Türkiye’nin de liderliğinde uluslararası bir kampanya ile tüm otel büfelerine vicdanları sızlatan açlık manzaraları konmasıdır.

Dünya turizminde en fantastik yatırımlarla liderliğe oynayan zengin İslam ülkeleri, israfın haram sayıldığı bir inanca sahip olarak esas Helal turizmin bu israfa son vermek olduğunu tüm dünyaya örnek olacak bir kampanya ile başlatmalı.

Tüm otel büfelerine israfı önleyici, uyarıcı tabelalar aynı anda konmalı; tüm hükümetler bu konuyu yasalarla teşvik etmeli. Dünyada açlık sürerken, turistlerden başlayarak evlerin içine, okullara, iş yerlerine kadar yemek atıklarını önlemeliyiz.

Gazze’de, Afrika’da insanlar açlıktan ölürken, turistlerden başlayarak yemek israfını önlemek, turizmde zirveye oynayan İslam ülkelerinin tüm dünyaya örnek ve lider olabilecekleri belki de tek konudur!