“Türk-Kağan” yazılı sikke tarihe ışık tuttu

Özbekistan’da bulunan ve üzerinde “Türk-Kağan” yazısı yer alan sikke, Türk adının yazılı tarihteki en eski örneği olabilir. Keşif, tarih anlayışını değiştirebilir.

“Türk-Kağan” yazılı sikke, Türk tarihini yeniden yorumlatabilir

Özbekistan’ın başkenti Taşkent yakınlarında keşfedilen bir arkeolojik buluntu, Türk tarihine dair yerleşik kabulleri sorgulatacak nitelikte. Üzerinde “Türk-Kağan” ifadesi yer alan 6. yüzyıla ait bir sikke, Türk etnoniminin bilinen en eski yazılı örneği olabilir.

Keşif, Batı Türk Kağanlığı dönemine tarihleniyor. Sikke üzerindeki yazı, Soğd alfabesi kullanılarak “twrk x’γ’n” yani “Türk-Kağan” olarak çözümlendi. Bu çözümlemeyi yapan isim, Özbekistan Bilimler Akademisi Ulusal Arkeoloji Merkezi’nden Prof. Dr. Gaybulla Babayarov.

Orhun Yazıtlarından 150 yıl önceye uzanan kayıt

Daha önce “Türk” kelimesinin ilk kez 8. yüzyılda Orhun Yazıtları‘nda geçtiği kabul ediliyordu. Ancak bu yeni bulgu, Türk adının yazılı olarak 580-610 yıllarına kadar geriye gittiğini gösteriyor. Bu durum, Türk tarihinin bilinen başlangıcını en az 150 yıl öncesine çekiyor.

Profesör Babayarov, bu buluntunun yalnızca dil tarihi açısından değil, aynı zamanda Göktürklerin siyasi ve ekonomik yapısı konusunda da yeni sorular doğurduğunu ifade etti.

Sikkenin kökeni İstemi Kağan’a dayanabilir

Sikkenin, Batı Göktürk Kağanlığı’nın kurucu figürlerinden biri olan İstemi Kağan’ın soyundan gelen yöneticilere ait olabileceği düşünülüyor. İstemi Kağan’ın Fergana Vadisi ve çevresinde etkin olduğu biliniyor.

Bu yeni arkeolojik veri, Türk topluluklarının erken dönem devlet yapısı, ticaret ilişkileri ve siyasi temsili hakkında yeni bir bakış açısı kazandırıyor.

Türk tarihinin yapı taşlarından biri olabilir

Bu sikkede geçen “Türk-Kağan” ifadesi; hem Türk kimliğinin hem de erken dönem Göktürk devlet sisteminin belgelenmiş ilk yazılı kanıtlarından biri olma potansiyeli taşıyor. Keşif, Türkoloji ve Orta Asya arkeolojisi açısından uluslararası ölçekte önem taşıyor.

Kaynak: https://www.tudev.org.tr