Türkiye kazı çalışmaları 776 noktada sürüyor

Türkiye kazı çalışmaları, Cumhuriyet tarihinin en geniş ölçekli arkeolojik süreci olarak 65 ilde 776 noktada devam ediyor. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, İstanbul Arkeoloji Müzesi’nde yaptığı açıklamada, 13 bin 451 eserin yeniden Türkiye’ye kazandırıldığını ve kültürel mirasa yönelik yatırımların 60 milyar lirayı aştığını duyurdu.

Programda, kültürel mirasın korunması ve gelecek kuşaklara aktarılmasına yönelik yürütülen çalışmalar ele alındı. Bakan Ersoy, uzun yıllardır sürdürülen iade süreçlerinin somut sonuçlar verdiğini vurgularken, arkeoloji ve müzecilik alanındaki yatırımların da hız kesmeden sürdüğünü ifade etti.

kültürel miras ve iade çalışmaları öne çıktı

Törende konuşan Ersoy, 22 yıl önce çalınan Melek heykelinin ait olduğu Ortodoks cemaatine teslim edildiğini hatırlattı. Bu teslimin yalnızca bir eserin iadesi değil, aynı zamanda kültürel hafızanın yeniden tamamlanması anlamına geldiğini belirtti.

2002 yılından bu yana 13 bin 451 eserin Türkiye’ye iadesinin sağlandığını açıklayan Ersoy, özellikle Marcus Aurelius heykelinin ABD’den geri getirilmesini önemli bir örnek olarak gösterdi. Ayrıca 2020-2025 yılları arasında 1 milyon 300 bini aşkın eserin ele geçirilerek müzelere kazandırıldığı bilgisi paylaşıldı.

müzecilikte ziyaretçi artışı dikkat çekti

Türkiye’nin köklü müzecilik geçmişine dikkat çeken Ersoy, İstanbul Arkeoloji Müzesi’nin bu alandaki başlangıç noktası olduğunu ifade etti. Yapılan çalışmaların yalnızca koruma değil, aynı zamanda kültürel mirası geniş kitlelerle buluşturmayı hedeflediğini söyledi.

2025 yılı itibarıyla 219 müze ve 147 ören yerinde toplam 33 milyonu aşkın ziyaretçiye ulaşıldığı açıklandı. Bu artışın, kültürel mirasa yönelik ilginin güçlendiğini gösterdiği belirtildi.

Gece müzeciliği uygulaması kapsamında ise 27 müze ve ören yerinde yaklaşık 600 bin ziyaretçiye ulaşıldığı bilgisi paylaşıldı. Bu uygulamanın önümüzdeki dönemde yaygınlaştırılması hedefleniyor.

arkeolojide yeni dönem başladı

2023 yılında başlatılan Geleceğe Miras projesiyle arkeoloji alanında yeni bir sürecin başladığını belirten Ersoy, 65 ilde 255 kazı çalışmasının yürütüldüğünü söyledi. 2025 yılı itibarıyla toplam 776 noktada arkeolojik faaliyet gerçekleştirildiği açıklandı.

2026 yılında bu sayının 800’e ulaşmasının öngörüldüğünü belirten Ersoy, proje kapsamında 15 binin üzerinde eserin müzelere kazandırıldığını ifade etti. Projenin toplam destek tutarının ise 7,5 milyar liraya ulaştığı kaydedildi.

Şanlıurfa merkezli yürütülen Taş Tepeler projesinin ise insanlık tarihine ışık tutan en kapsamlı çalışmalardan biri olduğu vurgulandı. 36 akademik kurumun katılımıyla yürütülen çalışmaların uluslararası bir bilimsel iş birliği ağına dönüştüğü ifade edildi.

restorasyon ve yatırımlar hız kesmedi

Bakanlık tarafından yürütülen restorasyon çalışmalarında Kız Kulesi, Galata Kulesi, Rami Kütüphanesi ve İzmir Tekel Binaları gibi önemli yapıların bilimsel yöntemlerle yenilendiği belirtildi. 2018 yılından bu yana restorasyon, müze inşası ve çevre düzenlemelerine 60 milyar lirayı aşan yatırım yapıldığı açıklandı.

Deprem bölgelerinde de kültür varlıklarının yeniden ayağa kaldırılması için çalışmaların sürdüğü ifade edildi. Hatay Müzesi, Diyarbakır Cezaevi ve Antalya Müzesi gibi projelerin devam ettiği bilgisi paylaşıldı.

Türkiye genelinde Selimiye Camii’nden Sümela Manastırı’na kadar birçok önemli eserin korunması için çalışmaların sürdüğü aktarıldı.

dijital güvenlik ve uluslararası hedefler

Kültür varlıklarının korunmasında dijital sistemlerin de devreye alındığı belirtildi. TraceArt sistemi ile küresel takip yapılırken, 600 binden fazla eserin kimliklendirme yöntemiyle güvence altına alındığı açıklandı.

Yapay zekâ destekli teknolojilerle geliştirilen sistemlerin sahtecilikle mücadelede yeni bir eşik oluşturduğu ifade edildi.

UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndeki varlık sayısının ise 2025 itibarıyla 22’ye yükseldiği, geçici listede ise 79 varlığın bulunduğu bilgisi paylaşıldı.

Bakan Ersoy, kültürel mirasın korunmasının yalnızca geçmişe değil, geleceğe de ışık tuttuğunu vurguladı. Türkiye’nin bu alandaki çalışmalarının kararlılıkla sürdüğünü belirten Ersoy, kültürel değerlerin ortak bir emanet olarak korunmaya devam edeceğini ifade etti.

Kaynak: Kültür ve Turizm Bakanlığı