Türkiye’de tv yemek programları ve gastronomi eğitimi

Türkiye’de TV yemek programları, gastronomi eğitimi müfredatında sınırlı yer buluyor. Üniversitelerde duyusal analiz dersleri öne çıkarken medya odaklı dersler eksik kalıyor.

Yapılan araştırmanın en önemli bulgusu, tv yemek programları ve yarışmaların İstanbul’daki vakıf üniversitelerinin gastronomi ve mutfak sanatları bölümlerinin ders müfredatına doğrudan yansımadığıdır. Araştırmaya dâhil edilen 23 üniversiteden yalnızca 18’inde duyusal analiz dersinin bulunduğu, medya odaklı derslerin ise yer almadığı görülmüştür. En fazla ilgili dersi müfredatına alan üniversite, 9 ders ile İstanbul Gelişim Üniversitesi olmuştur.

Kavramsal çerçeve

Kapitalizmin 20. yüzyıldan itibaren tüketim odaklı bir düzen kurmasıyla televizyon, gündelik hayatı yönlendiren en etkili araçlardan biri haline gelmiştir. 1980’lerden itibaren yemek içerikli programların artmasıyla birlikte gastronomi kültürü kitle iletişim araçlarında güçlü bir temsil alanı kazanmıştır. Türkiye’de 1984 yılında yayınlanan “Hanımlar Sizin İçin” programı ile başlayan süreç, 2000’li yıllarda tematik kanallar ve yarışma formatlarıyla gelişmiştir.

Yöntem

Araştırma, nitel araştırma yöntemi ve doküman analizi tekniğiyle gerçekleştirilmiştir. İstanbul’daki vakıf üniversitelerinin gastronomi ve mutfak sanatları bölümlerinde müfredat incelenmiş, televizyon programcılığının etkilerinin yansıması olup olmadığı değerlendirilmiştir. Çalışmada Tablo 1’de 2005–2025 arası televizyon yemek programları, Tablo 2’de ise olması beklenen dersler listelenmiştir.

Bulguların analizi

İncelenen üniversitelerin ders planlarında gastronomi festivali düzenleme, restoran eleştirmenliği, yemek yarışması formatları veya yemek-gezi içerikleri gibi televizyon kaynaklı derslere rastlanmamıştır. Buna karşın, duyusal analiz dersinin büyük oranda müfredata girdiği belirlenmiştir. Bulgular, televizyonun kültürel etkisinin yüksek olmasına rağmen üniversite müfredatlarının geleneksel çerçevede kaldığını göstermektedir.

Sonuç ve tartışma

Televizyon, yemek programlarını küresel ölçekte bir endüstri haline getirmiştir. Ancak Türkiye’deki üniversitelerde bu dönüşümün müfredata yeterince yansımadığı görülmektedir. Gastronomi eğitiminin tarihsel kökenleri ve günümüzdeki küresel medya etkisi göz önünde bulundurulduğunda, ders planlarının gastronomi medyası ile uyumlu hale getirilmesi gerektiği açıktır.

Öneriler

• Müfredatlara medya ve gastronomi ilişkisini ele alan dersler eklenmeli.
• Restoran eleştirmenliği, yemek yarışması formatları ve sosyal medya içerikleri ders programlarında yer almalı.
• Gastronomi eğitimi, öğrencilerin yaratıcılığını destekleyecek disiplinler arası içeriklerle güçlendirilmelidir.

Kaynak: Türk Turizm Araştırmaları Dergisi