Vize randevu krizinde hukuki alarm

Vize randevu krizinde hukuki tartışma derinleşiyor

Türkiye’de uzun süredir devam eden vize randevu krizi, artık yalnızca erişim sorunu olmaktan çıkarak hukuki ve yapısal bir tartışmaya dönüştü. Belgeli ve yasal çerçevede faaliyet gösteren seyahat acentaları sistem dışına itildiklerini, mağdur olduklarını belirtirken, randevuların bot yazılımlar aracılığıyla toplandığı ve yüksek bedellerle satıldığı yönündeki iddialar kamuoyunda geniş yankı buldu.

Ortaya çıkan tablo, vize randevu sistemine ilişkin denetim süreçleri, hukuki yaptırım mekanizmalarının etkinliği ve erişim eşitliği konusunda kamuoyunda çeşitli değerlendirmelere yol açıyor. Uzmanlar, yaşanan sorunun yalnızca dış faktörlerle açıklanamayacağını, sistemin işleyişine dair teknik ve yapısal unsurların da incelenmesi gerektiğini ifade ediyor.

Bot iddiaları ve karaborsa şüphesi büyüyor

Gazeteci İbrahim Haskoloğlu’nun paylaşımlarında, Avrupa ülkelerine ait vize randevularının bot yazılımlarla alındığı ve vatandaşın ücretsiz hakkının 250–400 Euro’ya satıldığı öne sürüldü. Daha da dikkat çekici olan ise bazı yazışmalarda 5.000–10.000 Euro karşılığında “garantili vize” iddialarının yer alması oldu. Fakat , randevu bulamadıkları için yurt dışına turlarını iptal eden yüzlerce mağdur turizm acentasının vize hizmetlerinin bu belgesiz kişi ve kurumlar ile karıştırılmaması gerektiği, turizm acentalarınında çok ciddi mağduriyet yaşadıkları sektörden yükselen sesler arasında.
Gazeteci İbrahim Haskoloğlu’nun videosu :

Bu iddialar henüz yargı kararıyla kesinleşmiş değil. Ancak sistemde randevuların saniyeler içinde tükenmesi ve buna rağmen belirli kanallar üzerinden erişilebilmesi, kamuoyunda “karaborsa düzeni” şüphesini güçlendiriyor. Turizm acentalarının ve vatandaşların yaşadığı mağduriyet günden güne artarken yetkililersen müdahale bekleniyor.

Belgeli acentalar neden sistem dışına itiliyor?

Sektör temsilcilerine göre en kritik sorun, yasal çalışan acentaların dahi randevuya erişememesi.

Acentalar, müşterilerine hizmet vermek için resmi sistem üzerinden işlem yapmak zorundayken; sistemin öngörülemez yapısı nedeniyle randevu alamadıklarını ve buna karşılık bazı kullanıcıların randevuya erişebildiğine dair gözlemler bulunduğunu ifade ediyor.

Bu durumun, yalnızca bireysel mağduriyet değil; aynı zamanda sektörde rekabet dengesi açısından değerlendirilmesi gereken bir konu olduğu belirtiliyor.

Hukuki sorumluluk: BTK ve bilişim suçları boyutu

Eğer bot yazılımlar aracılığıyla sistemlere toplu erişim sağlandığı iddiaları doğruysa, bu durum Türk Ceza Kanunu’nun bilişim suçlarına ilişkin hükümlerini gündeme getirebilir.

Bilişim sistemine hukuka aykırı erişim, sistemi engelleme veya bozma gibi fiiller suç kapsamında değerlendirilebiliyor. Bu noktada Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nun (BTK) düzenleyici ve denetleyici rolü önem taşıyor.

KVKK boyutu: Veri güvenliği riski

Vize randevu sistemlerinde pasaport bilgileri, kimlik verileri ve kişisel başvuru detayları işleniyor.

Bu nedenle sistem güvenliği yalnızca erişim meselesi değil; aynı zamanda kişisel verilerin korunması açısından da kritik önem taşıyor. KVKK mevzuatına göre veri sorumluları, gerekli teknik ve idari tedbirleri almakla yükümlü.

Rekabet Kurumu boyutu: Haksız rekabet tartışması

Bazı kişi veya yapıların sistem üzerinden avantaj sağladığı yönündeki iddialar, rekabet hukuku açısından da değerlendirilmesi gereken bir alan olarak öne çıkıyor.

Rekabet Kurumu, piyasa bozucu etkiler doğurabilecek bu tür durumlarda inceleme başlatma yetkisine sahip.

Sistem güvenliği tartışması

Kamuoyunda öne çıkan başlıklardan biri de sistem güvenliğinin yeterliliği.

Sektör temsilcileri, randevu sistemlerinin işleyişine ilişkin teknik önlemlerin ve denetim süreçlerinin geliştirilmesi gerektiğini ifade ederken, bu konunun yetkili kurumlar tarafından kapsamlı şekilde incelenmesi gerektiğini vurguluyor.

Söz konusu iddialar, aracı kurumların bu faaliyetlerin doğrudan tarafı olduğu anlamına gelmemekte olup, mevcut tartışmalar sistem güvenliği ve denetim mekanizmaları çerçevesinde ele alınmaktadır.

Sektörden net mesaj: “Dürüst olan korunmalı”

Turizm sektörü temsilcileri, sistemin şeffaf ve adil şekilde işlemesi gerektiğini vurguluyor.

Özellikle belgeli ve yasal çalışan acentaların korunması gerektiğini belirten sektör yetkilileri, sürecin tüm paydaşlar açısından yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ifade ediyor.

Tartışma yeni bir aşamaya geçti

Vize randevu krizi artık yalnızca bir erişim sorunu değil;

• Siber güvenlik
• Veri koruma
• Rekabet hukuku
• Kamu denetimi

gibi çok katmanlı bir yapıya dönüşmüş durumda.

Önümüzdeki süreçte iddiaların resmî incelemelere konu olup olmayacağı ve denetim süreçlerinin nasıl şekilleneceği, hem turizm sektörü hem de vatandaşlar açısından belirleyici olacak.

Kaynak: Sektörel Araştırma