Vize sistemi erişim sorunu neden büyüyor

Sistem var ama işlem yok: Krizin yeni tanımı

Uzun süredir kamuoyuna “randevu yoğunluğu” olarak yansıyan vize sorunu, sahadaki verilerle birlikte farklı bir boyut kazanmış durumda. Vize danışmanlarının aktardığı bilgilere göre bugün yaşanan temel problem, randevu açılmaması değil; açılan sistemin fiilen kullanılamaması.

Başvuru süreçlerinde:

• OTP ve SMS doğrulama kodlarının ulaşmaması
• Sisteme giriş yapılmadan oturumun sonlanması
• Hesapların geçici ya da uzun süreli kilitlenmesi
• Ödeme yapılmasına rağmen randevu çıktısının oluşmaması
• Bekleme listelerinin öngörülemez şekilde çalışması

gibi sorunların aynı anda yaşandığı ifade ediliyor.

Bu tablo, teknik olarak “çalışıyor görünen” ancak pratikte işlem üretmeyen bir sistem algısını güçlendiriyor.

İki kritik yapı: VFS Global ve iDATA

Türkiye’de pek çok ülkenin vize başvuruları, VFS Global ve iDATA üzerinden yürütülüyor. Bu kuruluşlar;

• Randevu organizasyonu
• Başvuru kabulü
• Biyometrik veri toplama
• Evrak teslimi
• Dijital doğrulama süreçleri

gibi başvuru zincirinin en kritik halkalarını yönetiyor.

Vize karar yetkisi ilgili ülkelerin konsolosluklarında bulunsa da, başvuru deneyiminin büyük bölümü bu sistemler üzerinden şekilleniyor. Bu nedenle yaşanan aksaklıklar doğrudan kullanıcı deneyimine ve sektör operasyonuna yansıyor.

“Yoğunluk” açıklaması neden artık yeterli görülmüyor?

Uzmanlara göre yüksek talep, sistem üzerindeki baskının temel nedeni. Ancak sahadan gelen veriler, mevcut sorunların yalnızca yoğunlukla açıklanamayacağını gösteriyor. Almanya konsolosluğunun müdahil olduğu kendi randevu sisteminde Almanya randevuları konusunda çok büyük bir yoğunluk olmasına rağmen , sistemsel sorun oluşmaması , ” yoğunluk” bahanesini geçersiz kılıyor. İtalya ile Almanya vize randevularına hizmet veren IDATA’nın aynı sistem ile iki farklı sonucu elde etmesi kafalarda ciddi soru işaretleri bırakıyor.

Çünkü klasik yoğunluk senaryosunda sistem yavaşlar ama çalışır. Oysa mevcut durumda:

• Sistem erişimi kesiliyor
• İşlem akışı yarıda kalıyor
• Kullanıcı sistem dışına atılıyor
• Tamamlanmış işlemler görünmeyebiliyor

Bu durum, “en iyimser tanım ile” sorunun yalnızca kapasite değil; sistem tasarımı, doğrulama altyapısı ve işlem bütünlüğü ile ilgili olabileceği yönünde değerlendirmelere neden oluyor.

Büyük acentalar için sistem çalışmıyor

Sektörden elde edilen bilgiler, mevcut sistemlerin bireysel kullanıcı mantığıyla çalıştığını; ancak yüksek hacimli işlem yapan tur operatörleri için sürdürülebilir olmadığını ortaya koyuyor.

Birçok büyük acenta aynı anda yüzlerce başvuruyu yönetmek zorunda. Ancak:

• Her işlem için manuel giriş gerekliliği
• Yeni doğrulama sistemlerinin toplu işlem yapmayı zorlaştırması
• Hesap kilitlenmeleri

gibi faktörler, operasyonel akışı ciddi şekilde sekteye uğratıyor.

Bu durumun özellikle paket tur organizasyonlarında zincirleme etki yarattığı; bazı seyahat planlarının iptal riskiyle karşı karşıya kaldığı belirtiliyor.

Ek hizmetler ve ücretlendirme tartışması

Sektörde dikkat çeken bir diğer başlık ise bazı başvuru süreçlerinde sunulan ek hizmetler. Vize danışmanlarından elde edilen bilgilere göre:

• Başvuru sahiplerine içeride ilave işlemler için ücret teklif edildiği
• Bu hizmetlerin zorunlu olup olmadığı konusunda netlik bulunmadığı
• Başvuru sonucundan bağımsız ödemelerin talep edilebildiği

yönünde değerlendirmeler mevcut.

Bu tür uygulamalar, tüketici bilgilendirmesi ve hizmet şeffaflığı açısından tartışma yaratıyor. Ancak bu değerlendirmelerin saha gözlemlerine dayandığı, kesin hukuki tespit için bağımsız inceleme gerektiği vurgulanıyor.

Kritik uyarı: “Son dakika değişiklikleri sektörü kilitliyor”

Sektörde geniş katılımlı bir grubun temsilcisi tarafından yapılan son değerlendirmelerde, sistemlerde yapılan ani değişikliklerin ciddi risk oluşturduğu ifade edildi.

Temsilci, geçmişte benzer uygulamaların randevu iptallerine yol açtığını hatırlatarak, son dakika yapılan teknik değişikliklerin özellikle büyük acentaların operasyonlarını durma noktasına getirebileceğini belirtti.

Bu tür değişikliklerin önceden duyurulmaması halinde, özellikle bayram ve yüksek sezon dönemlerinde ciddi mağduriyetler oluşabileceği ifade ediliyor.

TÜRSAB eleştirilerin odağında

Yaşanan gelişmelerle birlikte sektörün en güçlü meslek örgütü olan Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) ve bünyesindeki vize komitesine yönelik eleştiriler de artmış durumda.

Sektör temsilcilerinin değerlendirmelerine göre:

• Süreçle ilgili güçlü bir kamuoyu oluşturulamadı
• Üyelerin yaşadığı sorunlar yeterince görünür kılınmadı
• Aracı kurumlar ve kamu tarafıyla etkin çözüm mekanizması kurulamadı
• Kendi bünyesinde oluşturduğu vize komitesi işlevsiz kaldı

Bu eleştiriler, özellikle sahada doğrudan operasyon yürüten acentalar tarafından daha yüksek sesle dile getiriliyor.

Sorun teknik mi, yönetsel mi?

Dijital hizmetler açısından bakıldığında mevcut tablo, klasik bir sistem arızasının ötesine geçiyor. Uzmanlara göre bu tür platformların sağlıklı çalışıp çalışmadığını anlamak için şu verilerin analiz edilmesi gerekiyor:

• OTP ve SMS teslim süreleri
• Başarısız giriş ve kilitlenme oranları
• Ödeme sonrası tamamlanmayan işlem sayıları
• Randevu atama ve bekleme listesi algoritmaları
• Yoğunluk anlarında sistem davranışı

Bu veriler olmadan, sorunun kaynağını kesin olarak belirlemek mümkün değil. Ancak tekrarlayan saha gözlemleri, sistemin denetlenebilirliği ve şeffaflığı konusunda soru işaretleri oluştuğunu gösteriyor.

En büyük risk: Güven kaybı

Sistemde yaşanan belirsizlikler yalnızca teknik bir sorun yaratmıyor; aynı zamanda piyasa güvenini de etkiliyor. Başvuru sahipleri ve acentalar açısından öngörülemezlik arttıkça:

• Alternatif çözüm arayışları
• Spekülatif hizmet iddiaları
• Kayıt dışı yönlendirmeler

gibi risklerin ortaya çıkabileceği ifade ediliyor.

Bu durum, doğrudan kanıtlanmış ihlal anlamına gelmese de, şeffaf olmayan sistemlerin doğal sonucu olarak değerlendiriliyor.

Vize krizi artık yapısal bir mesele

Sektörden elde edilen bilgiler, Türkiye’de vize başvuru süreçlerinde yaşanan sorunun artık tek boyutlu olmadığını ortaya koyuyor. VFS Global ve iDATA üzerinden yürüyen sistemlerde dile getirilen teknik aksaklıklar, erişim problemleri, hizmet standardı tartışmaları ve temsil eksikliği; krizin çok katmanlı hale geldiğini gösteriyor.

Bugün gelinen noktada asıl tartışma şu:

Randevu sayısı mı yetersiz, yoksa mevcut sistem mi yönetilemiyor?

Bu sorunun yanıtı netleşmeden, vize sürecinde yaşanan sorunların yalnızca geçici bir yoğunluk problemi olarak kalmayacağı; turizm sektörünün işleyişini doğrudan etkilemeye devam edeceği değerlendiriliyor.

Kaynak: Sektörel Araştırma