Zeynel Bey Türbesi tarihe ışık tutuyor

Zeynel Bey Türbesi, Akkoyunlu mirası olarak Hasankeyf’te yeniden hayat buluyor. Bu eşsiz yapı mimarisiyle tarihe tanıklık etmek isteyenleri bekliyor.

Akkoyunlu Mirası Yeniden Doğuyor
Zeynel Bey Türbesi, Batman’ın Hasankeyf ilçesinde yükselen ve Anadolu’nun eşsiz mimari hazinelerinden biri olan tarihi bir yapıdır. Akkoyunlu Hükümdarı Uzun Hasan tarafından 1473 yılında Otlukbeli Savaşı’nda hayatını kaybeden oğlu Zeynel Bey için yaptırılmıştır. Zeynel Bey Türbesi, mimarisi, renkli çinileri ve taş işçiliğiyle ziyaretçilerine hem tarihsel hem de görsel bir şölen sunar.

Dicle’nin Kuzeyinde Yükselen Tarih
Zeynel Bey Türbesi, Dicle Nehri’nin kuzey kıyısında konumlanmıştı. Türbenin kitâbesinde Uzun Hasan’ın oğluna ithafen yapıldığı belirtilir. Mimarının İranlı Abdurrahman oğlu Pîr Hüseyin olduğu bilinir. Türbe, silindirik kaide üzerine oturtulmuş, dıştan dairesel, içten sekizgen planlıdır. 4.5 metrelik taş kaide üzerine yükselen yapı, zarif tuğla işçiliğiyle dikkat çeker.

Zamanla çevresindeki külliye yapıları yok olmuş olsa da, türbe ana hatlarıyla bugüne ulaşmayı başarmıştır. Ancak zamanın etkisiyle bazı taş kaplamalar, merdivenler ve süslemeler dökülmüş, türbenin özgün formunda çeşitli bozulmalar meydana gelmiştir.

Benzersiz Mimari ve Süslemeler
Türbenin en dikkat çeken özelliklerinden biri çini ve tuğla süslemeleridir. Fîrûze, mor, siyah ve beyaz renklerdeki sırlı mozaik çiniler, yapının dış cephesini bir sanat eserine dönüştürmüştür. Gövdede zikzak formlu çini çerçeveler içinde Allah, Muhammed, Ahmed ve Ali isimlerinin satrançlı kûfî yazıyla tekrarlandığı dört sıra yazı dikkat çeker.

İç mekânda ise sekizgen duvarlar yeşil sırlı altıgen çinilerle kaplanmıştır. Kubbenin içi beş ve altı köşeli yıldızlarla bezenmiştir. Türbenin üst kubbesi içten yarım küre, dıştan ise miğfer formundadır. Bu ikili kubbe yapısı, dönemin mimari anlayışını yansıtır.

Taşınma Süreci: Tarih Kayıp Olmasın Diye
Zeynel Bey Türbesi’nin asıl konumu, Ilısu Barajı’nın suları altında kalacaktı. Ancak 2017 yılında Türkiye’de ilk kez uygulanan özel bir proje sayesinde, bu eşsiz yapı zarar görmeden yeni yerine taşındı. 8 adet Kendinden Tahrikli Modüler Taşıyıcı (SPMT) kullanılarak, türbe 2 kilometre mesafedeki Hasankeyf Yeni Kültürel Park Alanı’na taşındı.

Bu süreç sadece bir taşınma değil; kültürel mirasın korunması adına atılmış önemli bir adımdı. Saat 08.00’de başlayan taşıma işlemi 11.35’te başarıyla tamamlandı.

Kültürel Mirası Yerinde Görün
Bugün Hasankeyf Yeni Kültürel Park Alanı’nda yer alan Zeynel Bey Türbesi, tarihi mimarisi ve taşıma hikâyesiyle hem yerli hem yabancı turistlerin ilgisini çekiyor. Özellikle Akkoyunlu mimarisine meraklı olanlar için bu türbe adeta bir açık hava müzesi niteliğinde.

Batman’a yolunuz düşerse, Zeynel Bey Türbesi’ni mutlaka ziyaret edin. Hem taş işçiliğiyle hem de eşsiz mozaikleriyle geçmişin izlerini taşıyan bu yapı, size zamanda yolculuk hissi yaşatacak.

Kaynak: Derleme