Dünya Sağlık Örgütü, MV Hondius yolcu gemisiyle bağlantılı Andes virüsü vakalarının temaslıları için geçici yönetim kılavuzu yayımladı. 17 Mayıs 2026 tarihli kılavuz, temaslıların belirlenmesi, risk düzeyine göre sınıflandırılması ve son maruz kalma tarihinden itibaren 42 gün izlenmesine yönelik öneriler içeriyor.

Kılavuz, doğrulanmış veya muhtemel Andes virüsü vakalarıyla temas eden kişilerin yönetimi için hazırlandı. DSÖ, Üye Devletlere MV Hondius’ta veya ilgili bulaşma zincirlerinde maruz kalan temaslıların risk temelli bir yaklaşımla belirlenmesini, izlenmesini ve yönetilmesini tavsiye ediyor.

Andes virüsü, kılavuzda insan-insan bulaşmasına neden olduğu belgelenmiş tek hantavirüs olarak tanımlanıyor. DSÖ’ye göre bu bulaşma genellikle yakın ve uzun süreli temasla ilişkili sınırlı insandan-insana bulaş örüntüsüyle görülüyor.

Gemi Temaslıları Yüksek Riskte

Mevcut bilgiler ve süren epidemiyolojik, klinik ve çevresel araştırmalar dikkate alınarak, MV Hondius gemisinde bulunan veya halen gemide olan tüm yolcu ve mürettebat yüksek riskli temaslı kabul ediliyor. DSÖ, bu yaklaşımın ihtiyat ilkesine dayandığını belirtiyor.

Yüksek riskli temaslılar arasında aynı evde, odada veya uyku alanında bulunan kişiler; yakın partnerler; doğrudan fiziksel temas kuranlar; banyoyu paylaşanlar; koruyucu donanım olmadan 15 dakikadan uzun süre yaklaşık 2 metre mesafede bulunanlar; ortak yemeklere veya uzun süreli sosyal etkileşimlere katılanlar yer alıyor.

Sağlık çalışanları için de risk sınıflaması tanımlandı. Uygun kişisel koruyucu donanım kullanmadan hastaya maruz kalan sağlık çalışanları yüksek riskli temaslı kabul ediliyor. Vaka ile aynı sırada ve her yönde iki sıra içinde oturan uçak yolcuları da bu gruba dahil ediliyor.

DSÖ, 1 Nisan 2026’dan sonra ve gemi tamamen boşaltılıp dezenfekte edilmeden önce MV Hondius’ta bulunan, sürekli ve uygun şekilde kişisel koruyucu donanım giymeyen tüm kişileri de yüksek riskli temaslı olarak değerlendiriyor.

Karantina ve İzleme Süresi

Kılavuza göre yüksek riskli temaslılar son bilinen maruz kalma tarihinden itibaren 42 gün boyunca günlük takip edilmeli. Ulusal yönerge ve kapasitelere bağlı olarak bu kişilere belirlenmiş bir tesiste veya evde kalarak diğer kişilerle temastan kaçınmaları tavsiye ediliyor.

Yüksek riskli temaslıların takip süresi boyunca işe dönmemesi öneriliyor. Evde karantina uygulanıyorsa kişi mümkünse ayrı, iyi havalandırılmış bir odada kalmalı; hane üyeleriyle teması sınırlamalı ve ziyaretlerden kaçınılmalı.

DSÖ, yüksek riskli temaslıların el hijyenine dikkat etmesini, hane üyeleri veya ziyaretçilerle etkileşimde tıbbi maske ya da solunum cihazı kullanmasını, uyku alanı ve kişisel eşyalarını paylaşmamasını öneriyor. Zorunlu olmayan ulusal ve uluslararası seyahatlerden 42 gün boyunca kaçınılması gerektiği de kılavuzda yer alıyor.

Günlük takipte ateş, yorgunluk veya halsizlik, kas ağrısı, baş ağrısı, gastrointestinal semptomlar ve solunum yolu semptomları izlenecek. Semptom gelişen herhangi bir yüksek riskli temaslı derhal izole edilmeli, klinik olarak değerlendirilmeli ve test edilmeli.

Düşük Riskli Temaslılar

Kılavuzda yüksek riskli temaslı kategorisine girmeyen diğer temaslılar düşük riskli olarak tanımlanıyor. Bu gruba, muhtemel veya doğrulanmış vaka ile aynı ortamda veya araçta bulunmuş ancak bilinen doğrudan, uzun süreli ya da tekrarlanan yakın etkileşimi olmayan kişiler dahil ediliyor.

Düşük riskli temaslılar için son maruz kalma tarihinden itibaren 42 gün boyunca pasif kendi kendini izleme öneriliyor. Bu kişilerin günlük mesleki, seyahat veya eğlence faaliyetlerinde kısıtlama gerekli görülmüyor.

Ancak düşük riskli temaslılarda ateş, halsizlik, kas ağrısı, baş ağrısı, gastrointestinal veya solunum yolu semptomları gelişirse durumun yerel ve ulusal sağlık otoritelerine derhal bildirilmesi gerekiyor. DSÖ, bu bilgilerin 24 saat içinde kendisiyle paylaşılmasını istiyor.

Kılavuzda, kuluçka süresinin genellikle 1 ila 6 hafta arasında değiştiği, en sık iki ila dört hafta olarak bildirildiği kaydediliyor. Salgın verilerine göre ortalama sürenin 18 gün olduğu, ancak tahminlerin salgınlara göre değişebildiği belirtiliyor.

DSÖ, kılavuzun Şili ve Arjantin gibi Andes virüsü salgınları yaşayan ülkelerin deneyimlerinden, temas yönetimi kılavuzlarından, yayımlanmış literatürden ve MV Hondius’taki ilk salgın araştırmasından yararlanılarak hazırlandığını belirtiyor. Kurum, durumu izlemeyi sürdüreceğini ve gerekli olursa kılavuzu güncelleyeceğini duyurdu.